*नाटा अटो शोमा गाडी जस्तै महिलालाई किन टल्काइन्छ?*

नेपालको वार्षिक नाटा (NADA) अटो शोमा चम्किला गाडीहरूका बीच आकर्षक महिलाहरूले पोज दिने दृश्य सामान्य बनेको छ। गाडीलाई बत्ती र पॉलिशले टल्काइने जस्तै, जवान महिलाहरूलाई पनि आकर्षक पोशाकमा राखेर प्रदर्शनीमा प्रस्तुत गरिन्छ। यो परिपाटीले दर्शकहरूलाई तान्ने प्रयास गर्छ, तर यसले महिलाहरूलाई वस्तुको रूपमा प्रयोग गरेको भन्दै विवाद पनि निम्त्याउँछ। के यो व्यवसायको लागि आवश्यक हो, वा महिलाको सम्मानमा ठेस पुर्‍याउने? यो लेखमा यस विषयलाई गहिराइमा विश्लेषण गर्दैछौं।  

### *व्यवसायीहरूको दृष्टिकोण: आकर्षणको लागि 'सेक्स सेल्स'*  
अटो शोहरूमा महिलाहरूलाई प्रयोग गर्ने परिपाटी अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नै प्रचलित छ। अमेरिकाको डेट्राइट अटो शो वा जेनेभा मोटर शो जस्ता ठूला कार्यक्रमहरूमा पनि 'प्रमोशनल मोडल्स' (बुथ बेब्स) लाई गाडीका छेउमा राखिन्छ। व्यवसायीहरूका अनुसार, आकर्षक महिलाहरूले दर्शकहरूको ध्यान तान्छन्, जसले गर्दा स्टलमा भीड लाग्छ र बिक्री बढ्छ।  

नेपालको सन्दर्भमा, नाटा अटो शो १९९८ देखि आयोजना हुँदै आएको छ र यसमा १०० भन्दा बढी कम्पनीहरूले भाग लिन्छन्। यहाँ पनि गाडीहरूको प्रदर्शनसँगै महिलाहरूलाई 'प्रोडक्ट स्पेसलिस्ट' वा मोडलको रूपमा राखिन्छ। व्यवसायीहरू भन्छन्, 'सेक्स सेल्स' को सिद्धान्तले काम गर्छ – आकर्षक महिलाले पुरुष दर्शकहरूलाई तान्छन्, जसले गर्दा गाडीहरूको जानकारी लिने र किन्ने सम्भावना बढ्छ। उदाहरणका लागि, विकिपिडियाका अनुसार, मोटरशोहरूमा महिलाहरूलाई 'ग्रिड गर्ल्स' वा 'अम्ब्रेला गर्ल्स' को रूपमा प्रयोग गर्ने प्रथा १९६० को दशकबाट सुरु भएको हो, जसले ब्रान्डलाई आकर्षक बनाउँछ।  

तर नेपालमा यो परिपाटीले विशेष विवाद निम्त्याएको पाइँदैन, यद्यपि सामाजिक सञ्जालमा केही आलोचना हुने गर्छ। नाटा अटो शोका आयोजकहरूका अनुसार, यो महिलाहरूलाई सशक्तिकरणको अवसर पनि हो – उनीहरूले गाडीको जानकारी दिन्छन् र कमाइ पनि गर्छन्।  

### *यो राम्रो हो कि नराम्रो? महिलाको वस्तुकरणको पक्ष र विपक्ष*  
यो परिपाटीको पक्ष र विपक्ष दुवै छन्। पक्षमा, व्यवसायीहरूले भन्छन् कि यसले रोजगारी सिर्जना गर्छ र महिलाहरूलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउँछ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा, जस्तै अमेरिकामा, मोडलहरूले राम्रो तलब पाउँछन् र उनीहरूले गाडीको प्राविधिक जानकारी पनि दिन सिक्छन् (जस्तै, 'प्रोडक्ट स्पेसलिस्ट' को रूपमा)। NPR को एक रिपोर्टअनुसार, १९८० को दशकदेखि यो भूमिका परिवर्तन हुँदै आएको छ – अब महिलाहरू केवल 'स्पिन एण्ड ग्रिन गर्ल्स' होइनन्, बरु जानकार पनि हुन्छन्।  

तर विपक्ष धेरै छन्। यो महिलाको 'सेक्सुअल अब्जेक्टिफिकेसन' (वस्तुकरण) को उदाहरण हो, जसले उनीहरूलाई शारीरिक सौन्दर्यमा मात्र सीमित राख्छ। अमेरिकन साइकोलोजिकल एसोसिएसन (APA) को २००७ को रिपोर्टअनुसार, यस्ता मिडियाले महिलाहरूलाई 'सेक्स अब्जेक्ट' को रूपमा देखाउँदा युवा केटीहरूमा नकारात्मक प्रभाव पर्छ – उनीहरूले आफूलाई वस्तु जस्तै ठान्छन्, जसले डिप्रेसन, एटिङ डिसअर्डर र आत्मसम्मानमा कमी ल्याउँछ। क्वोराको एक चर्चामा, धेरैले भनेका छन् कि यो 'पुरुष-केन्द्रित' मार्केटिङ हो, जसले महिलालाई गाडीको 'सुविधा' जस्तै देखाउँछ।  

नेपालमा पनि, यस्तो परिपाटीले लैङ्गिक असमानतालाई बढावा दिन्छ। युवा महिलाहरूले सोसल मिडियामा यस्ता तस्बिरहरू देखेर आफूलाई 'परफेक्ट' बनाउन दबाब महसुस गर्छन्, जसले मानसिक स्वास्थ्यमा असर पार्छ। फेमिनिस्ट सिद्धान्तअनुसार (लुरा मल्भे), यो 'मेल गेज' (पुरुष दृष्टिकोण) को उदाहरण हो, जसले महिलालाई पुरुषको इच्छाको वस्तु बनाउँछ। #MeToo आन्दोलनपछि, फर्मुला वन र जेनेभा शो जस्ता कार्यक्रमहरूले यस्तो प्रथा रोकेका छन्, किनकि यसले महिलालाई अपमानित गर्छ।  

### *समाजले कसरी लिनुपर्छ? परिवर्तनको आवश्यकता*  
हामीले यो परिपाटीलाई सकारात्मक रूपमा लिन सकिन्छ कि नकारात्मक? यो राम्रो होइन, किनकि यसले महिलालाई शारीरिक सौन्दर्यमा मात्र मूल्यांकन गर्छ र लैङ्गिक समानताको बाटोमा बाधा पुर्‍याउँछ। व्यवसायीहरूले महिलालाई यसरी प्रयोग गर्नु ठीक छैन, किनकि यसले दर्शकहरूलाई गलत सन्देश दिन्छ – महिलाहरू वस्तु हुन्, जसलाई 'टल्काउन' सकिन्छ। यसको सट्टा, महिलाहरूलाई प्राविधिक भूमिकामा राख्नु पर्छ, जस्तै इन्जिनियर वा सेल्स एक्सपर्टको रूपमा।  

नेपालमा नाटा अटो शो जस्ता कार्यक्रमहरूमा विविधता ल्याउनु आवश्यक छ। महिलाहरूलाई सशक्तिकरण गर्ने गरी भूमिका दिनुहोस्, न कि वस्तुकरण गर्ने। दर्शकहरूले पनि यस्ता प्रदर्शनको आलोचना गर्नुहोस् र मिडियालाई जिम्मेवार बनाउनुहोस्। अन्ततः, गाडीहरूको सौन्दर्य जस्तै, महिलाको पनि आन्तरिक गुणलाई सम्मान गर्नु पर्छ।  

???? *महिलाको सम्मान, व्यवसायको सफलता – दुवै सम्भव छ।*  
यो परिपाटीले समाजलाई पछाडि धकेल्छ। आउनुहोस्, परिवर्तनको लागि आवाज उठाऔं!  

✨ *"महिलालाई वस्तु नबनाऔं, सशक्तिकरणको माध्यम बनाऔं।"* ✨