मेरो नाकमा पानीको प्रयोग (प्राकृतिक चिकित्सा)
जेठ १४, २०८१, सोमबार | विहान ०६:३४ बजे | 80
.jpg)
हरि मञ्जुश्री
आरम्भ
बिरामी भा’ ठाउँ डाक्टर आफैँ धाउने, तिर्खालु भा’ ठाउँ पानी आफैँ आउने, पीडित भा’ ठाउँ न्यायाधीश आफैँ पुग्ने जस्ता कुराहरू कहीँ– कहीँ कुनै–कुनै अवस्थामा मात्रै हुन्छ होला । त्यस्तै भयो मेरो घरमा । म बिरामी परेको खबर सुनेर एकजना डाडसाब भक्तपुरबाट मेरो घर आइपुग्नुभो, बनेपामा । मलाई निको पार्न कस्सेर आउनुभो र सरासर मेरो कार्यकक्षमा पस्नुभो । मेरो कार्यकक्षमा हुनुहुन्थ्यो ’नेपालभूमि राष्ट्रिय साप्ताहिक’ का बजार व्यवस्थापक सङ्गीता केसी । काम गर्दै हुनुहुन्थ्यो । म पनि सकी नसकी काम गर्दै थिएँ ल्यापटपमा । त्यस्तो बेलामा डाड्साव आइपुग्नुभो । सोध्नुभो – “बिरामी हुनुभो भन्ने सुन्या थें । के भो ? बिरामी भा’को बेलामा पनि किन काम गरिरनुभा’को ?”
मैले उत्तर दिएँ । एक साताभन्दा अघिदेखि मेरो नाकले सास फेर्न गाह्रो प¥या कुरा सुनाएँ । टाउको दुख्या, टाउको चड्क्या, रिंगटा लाग्या, घाँटी घ्यारघ्यार भ’र सुत्न अप्ठ्यारो परÞ्या, यस्तै– यस्तै कुरा सुनाएँ । हाच्छ्यूँ नआ’र आपत प¥या, दुवो कोचेर जबर्जस्ती हाच्छ्यूँ गर्न खोज्या, ‘पिनास नास’ को थोपा नाकमा हाल्दा पनि बाहिरै फर्केको कुरा भनेँ । डाड्साबले भन्नुभो – “गीता बैनीलाई एक ग्लास मनतातो पानी ल्याउन भन्नुस् त । एक चम्चा नुन, एउटा करुवा र सफा बाटा पनि मगाउनुस् ।
उपचार आरम्भ
मैले डाड्साबको आदेश शिरोपर गर्न आफ्नी अर्धाङ्गिनीलाई तुरुन्तै त्यही आदेश फर्माएँ । मेरो आदेशलाई अनुरोध मानेर मेरी अर्धाङ्गिनीले पनि डाड्साबले भन्या जति सबै कुरा ल्याइदिनुभो । डाडसाबले मनतातो पानी करुवामा हाल्नुभो । एक चम्चाजति नुन पनि त्यसैमा हाल्नुभो । चम्चाले फिट्नुभो । आफू उठ्नुभो र मलाई पनि ’ल उठ्नुस्’ भन्नुभो । म उठेँ । ‘बाहिर । हिँड्नुस्’ भन्नुभो । गएँ । ’उभिनुस्’ भन्नुभो । उभिएँ । भुइँमा बाटा राख्नुभो । ’अब जिउलाई यसरी ढल्काउनुस् भनेर आफैँले गरेर देखाउनुभो । मैले पनि त्यसै गरेँ । अनि मेरी अर्धाङ्गिनी र सङ्गीता केसीलाई साक्षी राखेर करुवाको टुटी मेरो नाकको देब्रे प्वालमा कोचिदिनुभो । एकछिन पर्खिनुभो । म ढल्केकै अवस्थामा उभिरहेँ । करुवाको टुटीबाट पानी नाकमा पसेको थाहा भो ।
‘तपाईं ढलेको मिलेन । यीः यसो गर्नुस् ।’ डाड्साबले मेरो कपाल समाउनुभो र अलिकति ढल्काइदिनुभो । घुँडा खुम्च्याउन भन्नुभो । खुम्च्याएँ । नाकभित्र पानी सलल बगेजस्तो लाग्यो । कुतकुती लागेजस्तो भो । एकै छिनपछि नाकको दाइने प्वालबाट पानीका थोपा तपतप खस्न थाले । ’अब हुन्छ–हुन्छ’ भन्नुभो । थोपा–थोपा खस्ताखस्तै तुरुरु हुन थालो । एकछिन तुरुरु भएपछि टुटी झिकिदिनुभो। ’अब यसै गरी अर्कातिरबाट पानी हाल्नुस्’ भन्नुभो । मैले आज्ञाकारी बनेर मुन्टो अर्कातिर फर्काएँ र आफैले नाकको दाइने प्वालमा करुवाको टुटी घुसारें । देब्रे प्वालबाट पनि पानी झर्न थालो ।
करुवाको पानी सिद्धियो । डाड्साबले निउरिएर बाटामा हेर्नुभो। मेरो नाकबाट बाटामा झरेको पानी नियाल्नुभो । पानीमा ¥यालजस्तो तैरेको थ्यो । सिंगान अलेलि झरेजस्तो थ्यो । उहाँले बाटाको फोहोर पानी फाल्न लाउनुभो। मैले फालें ।
‘अब नाक साँकसुक गर्नुस् । दायाँ प्वाल थिचेर बायाँ प्वालबाट स्वाँक्क गर्नुस् । बायाँ प्वाल थिचेर दायाँ प्वालबाट स्वाँक्क गर्नुस् । केही बेर गरिर’नुस् । जति सक्यो धेरै पानी निकाल्नुस् । अघि हाल्या पानी भित्रै अड्क्यो भने भरे टाउको दुख्न सक्छ । छिटा आउन नछोडुन्जेल सिँ–सिँ गरेर थोपा निकालिर’नुस् ।’ – डाड्साबले सुझाउ दिनुभो ।
उपचारको परिणाम
पान्सात मिनेट मैले त्यसै गरेँ। अचम्मै भो, नाक खुल्यो । नाकलाई सास फेर्न अघिको जति गाह्रो नभा’को मलाई अनुभव भैहाल्यो । घाँटीबाट सास फेर्नुपर्ने बाध्यता हटो । जिउ नै हल्का भा’जस्तो भो । आफ्नो अनुभव सुनाइहालेँ । डाड्साबले सुझाउ दिनुभो – ‘तपाईंले गरेको यो विधिलाई नेति (वाटर थेरापी) भन्छन् । अबदेखि केही दिन यसै गर्नुस् । नाक बन्द हुँदैन । नाक पूरै खुलिसकेपछि केही दिन बिराएर गरे पनि हुन्छ । भोलिपर्सि तपाईंको नाकबाट रबड छिराएर मुखबाट निकालि सुत्रनेति गराउँछु, आजलाई यति नै भो ।’
मैले आज्ञाकारी भएर ‘हस्’ भनेँ । नाकले काम गर्न सकेकोमा खुसीले मेरो अन्वारै उज्यालो भो । मेरो अन्वार उज्यालो भा’को देखेर डाड्साबको अन्वार पनि उज्यालो भो । दुवैको अन्वार उज्यालो भा’को देखेर गीता र सङ्गीताको अन्वार पनि उज्यालो भा’को देखेँ । डाड्साबले साह्रै भएँ । उहाँ गदगद हुनुभो । हामी दुवै खुसी भयौँ । ठूलो समस्याबाट मुक्त बनाइदिनुभो । खुसी नभा’को कुरो चाहिँ के भयो भने उहाँ मेरो घरमा खाजै नखाई हिन्नुभो ।
‘अस्पताल गा’को भा’ कति पैसा खर्च हुन्थो । अहिले त केही खर्च नै भएन । मेरो मनले भनो, मुखले भन्न असजिलो लागो ।
त्यस दिनदेखि यता म बेला बेलामा आवश्यकता अनुसार नेति गरिराख्या छु । नाक बन्द भा’को छैन । डाड्साबको कामका बारेमा गर्ने गरेको बखान पनि बन्द भा’को छैन
अन्तमा
बखान त गरेँ, यतिका कुरा सुनाएँ, तर डाड्साबको नाउँचाहिँ भन्नै बिर्सेछु । बिरामीको घरसम्मै गएर उपचार गर्न सिकाउने डाड्साबको नाउँ त मैले भन्नैपर्छ । उहाँको नाउँ के हो भने...। अँ, पहिले उहाँको चिनारीका पाटाहरू नै बताऊँ । उहाँलाई पूर्वप्रशासक भन्छन् । अक्षरसेवी भन्छन् । शब्दयात्री भन्छन् । साहित्यकार भन्छन् । भजनगायक भन्छन् । योगगुरु भन्छन् । प्राकृतिक चिकित्सक भन्छन् । जसजसले जेजे देख्छन्, त्यै त्यै भन्छन् । मैले पनि मेरो पुरानो लेखमा यी सबै सम्बोधन गरिसक्या थें । पूर्वप्रशासक भन्ने थाहा थ्यो । अक्षरसेवी, शब्दयात्री र साहित्यकारका रूपमा पढ्या । भजन गा’को पनि सुन्या थें प्राकृतिक चिकित्सकका रूपमा भने भोगें । उहाँ कामैले डाड्साब हुनुहुँदो रहेछ भनेर त्यो दिन आफैँले अनुभव गरेँ । उहाँका बारेमा मैले लेख्या लेख ’डा. इन्दुल केसीको चौथो आयाम’ भन्ने किताबमा छाप्या पनि छ । यति जनाउ दिइसकेपछि मेरो नाक खुलाइदिने डाड्साबको नाउँ के हो भनेर मैले भनिर’नुपर्छ र ?
जय होस् डा. इन्दुल केसीको ।
Comments
.jpg)
.jpeg)
.jpeg)
