भक्तपुरमा 'मेडिटेटिभ नाइट टुरिजम'को नयाँ अभ्यास: सिलु महादेव र ऐतिहासिक चोकहरूमा मौलिक भजन अर्पण

​भक्तपुर। भक्तपुरलाई परापूर्वकालदेखि नै 'भक्तहरूको सहर' (City of Devotees) का रूपमा चिनिन्छ। तर, आधुनिक पर्यटनले यसलाई केवल इँटा र काठका कलाकृतिहरू हेर्ने दिउँसोको गन्तव्यमा मात्र सीमित गरिरहेको आभास हुन्छ। यस्तो अवस्थामा भक्तपुरको रात्रिकालीन ध्यानमग्न पर्यटन (Meditative Night Tourism) लाई बढावा दिने उद्देश्यका साथ एक विशेष र नौलो अभियानको सुरुवात गरिएको छ।
​चन्दन ताम्राकार र सोनी शाक्यको परिकल्पना तथा पहलमा सुरु भएको यस अभियान अन्तर्गत हालै ऐतिहासिक सिलु महादेव मन्दिरको प्राङ्गणमा रुद्री पूजापश्चात विशेष आरती र अमल्ल भजन सत्र सञ्चालन गरियो। उक्त सत्रमा परम्परागत श्लोक र मन्त्रहरूलाई नितान्त फरक र ध्यानमग्न (Meditative) स्वरूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो।
​भजनमा संगीतकर्मीहरू पृथक मल्ल, शम्भु राजभण्डारी, उकेश प्रजापति र राजेन्द्र श्रेष्ठले सितार, सिंगिङ बोल (Singing Bowl) र ब्यान्जो जस्ता परम्परागत तथा आधुनिक वाद्यवादनको फ्युजनमार्फत एउटा शान्त र तरंगित आध्यात्मिक वातावरणको सिर्जना गरेका थिए। कुनै पूर्व-अभ्यास बिना, केवल महादेवप्रतिको भक्ति र संगीतलाई समर्पण गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको यो अर्पणले भक्तपुरको रात्रिकालीन वातावरणलाई थप जीवन्त बनाएको छ।
​मानसिक शान्ति खोज्ने विश्वव्यापी पर्यटकको रोजाई
​आजभोलि संसारभरका पर्यटकहरू केवल थकाइ मेटाउन वा नयाँ ठाउँ हेर्न मात्र होइन, मानसिक शान्ति, ध्यान र आत्मिक आनन्द (Mindfulness & Sound Healing) का लागि यात्रा गरिरहेका छन्। भक्तपुरको गाडीरहित शान्त वातावरण, प्राचीन मन्दिरहरू र यहाँको गहिरो आध्यात्मिक ऊर्जा यस्ता शान्तिका भोका पर्यटकहरूका लागि संसारकै उत्कृष्ट केन्द्र बन्न सक्छ। सिंगिङ बोलको कम्पन, सितार र ब्यान्जोको मधुर धुनले एउटा प्राकृतिक 'साउन्ड बाथ' को सिर्जना गर्छ, जसले ध्यान र शान्ति खोज्दै भौंतारिएका विदेशी तथा आन्तरिक पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने देखिन्छ।
​पूर्णिमाको रात र चोकहरूको सांस्कृतिक गरिमा
​आयोजक टोलीले यस किसिमका ध्यानमग्न संगीत सत्रहरूलाई आगामी दिनमा पूर्णिमाका रातहरूमा भक्तपुरका विभिन्न ऐतिहासिक चोक र बहालहरूमा विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ।
​हाम्रो पूर्वीय दर्शनमा पूर्णिमाको रातलाई आध्यात्मिक दृष्टिकोणले निकै पवित्र मानिन्छ। भक्तपुरका परम्परागत इँटाद्वारा घेरिएका चोकहरू आफैँमा प्राकृतिक रूपमा उत्कृष्ट ध्वनि प्रभाव (Acoustics) भएका स्थल हुन्। चन्द्रमाको उज्यालो र दियोको मधुर प्रकाशमा, ठूला स्पिकरको ध्वनि प्रदूषण (Loud Speakers) बिना नै यस्तो सुरिलो संगीत प्रस्तुत गर्दा यसले व्यापारिक तथा कोलाहलपूर्ण रात्रिकालीन जीवन (Nightlife) भन्दा फरक, एक उच्च स्तरको र मर्यादित सांस्कृतिक अनुभव प्रदान गर्दछ।
​रात्रिकालीन अर्थतन्त्र र दिगो पर्यटनमा टेवा
​सामान्यतया पर्यटकहरू दिउँसो केही घण्टाका लागि मात्र भक्तपुर आउने र राति बस्नका लागि काठमाडौं वा ललितपुर फर्किने गर्छन्। यसले गर्दा यहाँका स्थानीय होटल, होमस्टे र व्यवसायहरूले सोचे जस्तो फाइदा लिन सकेका छैनन्। पूर्णिमाको रातमा आयोजना हुने यस्ता 'चोक तथा बहाल संगीत सत्र' ले पर्यटकहरूलाई भक्तपुरमै रात बिताउने एउटा विशेष र अमूल्य कारण दिनेछ। मुख्य चोकहरूबाट बाहिर निस्केर भित्री ऐतिहासिक चोकहरूमा यस्ता कार्यक्रमहरू लैजाँदा पर्यटनको आर्थिक लाभ सिधै रैथाने समुदाय र भित्री गल्लीका होमस्टेहरू सम्म पुग्छ, जसले दिगो पर्यटन (Sustainable Tourism) लाई बढावा दिन्छ।
​निष्कर्ष
​यदि काठमाडौँ व्यस्त र अस्तव्यस्त सहर हो, अनि पोखरा प्रकृतिको सुन्दर उपहार हो भने, भक्तपुरलाई 'विश्वकै आध्यात्मिक गन्तव्य' (Spiritual Sanctuary) का रूपमा स्थापित गर्न सकिन्छ—जहाँ संसारभरका मानिसहरू खुला आकाशमुनि आन्तरिक शान्तिको खोजीमा आउनेछन्। चन्दन ताम्राकार, सोनी शाक्य र उहाँहरूको टोलीको यो कदम त्यसै दिशातर्फको एउटा सुनौलो र सराहनीय सुरुवात हो।