ट्रम्पको व्यापार युद्ध: अमेरिकी अर्थतन्त्रमाथि आफैंले ल्याएको संकट

हालका दिनमा चीन र अमेरिकाबीचको व्यापार युद्ध फेरि चर्किएको छ। अमेरिका–चीन व्यापार द्वन्द्वमा हाल देखिएको अवस्था केवल दुई महाशक्तिहरूबीचको प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्रमै असर पार्ने एक ऐतिहासिक संघर्ष बन्दै गएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेरि चीनमाथि कठोर व्यापार नीतिहरू लागू गरेपछि चीनले पनि उस्तै कडाइका साथ जवाफ दिएको छ। ट्रम्पले चालेका कदमहरू, त्यसको असर अमेरिकी अर्थतन्त्र र सर्वसाधारणमाथि परेको प्रभाव, र राजनीतिक प्रतिक्रियाहरू अहिले विश्व चर्चामा छ। 

चीनले गरे ८४% भन्सार शुल्कको घोषणा

ट्रम्प प्रशासनले चीनमाथि नयाँ भन्सार शुल्क (tariff) लगाउने निर्णय गरेपछि, चीनले पनि जवाफी कारबाही स्वरूप अमेरिकी वस्तुहरूमा ८४% सम्मको भन्सार शुल्क लगाएको छ। यस्तो कडा कदम चीनबाट पहिले नै अपेक्षित थियो, किनभने चीन यस प्रकारको व्यापार युद्धका लागि पहिले नै तयार देखिन्छ।

यसले सबैभन्दा बढी असर अमेरिकी कृषकहरू, औषधि उद्योग, विमान निर्माता कम्पनीहरू, साना व्यापारीहरू र आम उपभोक्तामाथि परेको छ। अमेरिकी कृषकहरूको ठूलो संख्याले चीनमा आफ्नो उत्पादन निर्यात गरेर जीविकोपार्जन गर्दै आएका थिए। अब चीनको प्रतिबन्धले गर्दा ती कृषकहरू गम्भीर संकटमा परेका छन्।

डलर किनबेचमा रोक

चीनको अर्को कडा कदम हो, आफ्ना बैंकहरूलाई अमेरिकी डलर खरिद रोक्न निर्देशन दिनु। यसले अमेरिकी वित्तीय प्रणालीमै दबाब सिर्जना गरिरहेको छ। अमेरिकी डलरमाथि विश्वास घट्नु भनेको अमेरिकी बजारमा अस्थिरता थपिने संकेत हो।

मूल्यवृद्धि र साना व्यवसायको विनाश

ट्रम्पको भन्सार नीतिका कारण अमेरिकी उपभोक्ताहरू प्रत्यक्ष मारमा परेका छन्। एउटा उदाहरण लिऔं: एक अमेरिकी सानो व्यवसायले चीनको शाङ्घाईबाट करिब १३०,००० अमेरिकी डलरको सामान आयात गरिरहेको थियो। जब त्यो कन्टेनर शाङ्घाईबाट बाहिर निस्कियो, त्यसमा लागू हुने भन्सार शुल्क लगभग ३१,००० डलर थियो। तर अमेरिकामा आइपुग्दासम्म सोही सामानमाथि करिब १०४% शुल्क लागू भई कूल कर १३७,००० डलर पुगेको छ — जुन सामानको मूल्यभन्दा बढी हो। यस्तो अवस्थामा त्यो व्यवसाय धरासायी हुन बाध्य हुन्छ।

यो केवल एउटा उदाहरण हो। अमेरिकाभरि हजारौं साना व्यवसायहरू, जुन सस्तो सामान चीनबाट आयात गरेर व्यवसाय चलाइरहेका थिए, अहिले चकित छन्। यो नीतिले केवल साना व्यवसायहरू मात्र होइन, ट्रम्प समर्थक ठूला धनाढ्य वर्ग र रिपब्लिकन पार्टीका नेताहरूलाई समेत झस्काएको छ।

अमेरिकी राजनीतिक विभाजन चर्किंदै

अहिलेको व्यापार युद्धले केवल आर्थिक संकट मात्र होइन, अमेरिकी राजनीतिमा पनि ठूलो उथलपुथल ल्याएको छ। ट्रम्पका आर्थिक सल्लाहकार पिटर नाभारो र एलन मस्कबीच खुलेआम विवाद छ। लगानीकर्ता बिल एक्म्यान र फाइनान्स मोगुल हावर्ड लुटनिकबीच ठूला आरोप–प्रत्यारोप चलेका छन्। डेव पोर्टनोयजस्ता चर्चित व्यवसायी क्ले ट्राविस र विल काइनजस्ता ट्रम्प समर्थकहरूसँग भिडिरहेका छन्।

रिपब्लिकन पार्टीभित्रै पनि मतभेद चर्किएको छ। कम्तीमा दर्जनजति रिपब्लिकन सांसदहरूले ट्रम्पलाई स्वेच्छाचारी रूपमा भन्सार लगाउने अधिकार सीमित पार्न काँग्रेसमा एउटा प्रस्तावमा हस्ताक्षर गर्न तयारी गरेका छन्। नेब्रास्काका डन बेकनद्वारा अघि सारिएको उक्त विधेयकमा समर्थन बढ्दो छ।

जनतामा आक्रोश

अहिले अमेरिकाभरि सर्वसाधारणहरू आक्रोशित छन्। आम उपभोक्ताहरूले मूल्यवृद्धिको पीडा भोगिरहेका छन्। टारिफका कारण दैनिक उपभोग्य वस्तुहरू महंगा भइरहेका छन्, जसले विशेषगरी मध्यम वर्ग र गरिब वर्गलाई मार हानेको छ। मानिसहरू आफ्ना सांसदहरूलाई फोन गरेर ट्रम्पको नीति रोक्न दबाब दिइरहेका छन्। यो जनआक्रोश "आफैंले आफैंलाई लगाइएको चर्नोबिल" भन्नेसम्मको टिप्पणीका रूपमा सार्वजनिक बहसमा देखिन थालेको छ।

विश्वव्यापी असर

अमेरिका–चीन व्यापार द्वन्द्व केवल यी दुई देशसम्म सीमित छैन। यसले आपूर्ति श्रृंखला, लगानी, मुद्रा विनिमय दर, विश्वव्यापी मूल्य वृद्धि जस्ता पक्षमा असर पारिरहेको छ। एसियाली देशहरू, युरोपेली संघ, अफ्रिकी तथा ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रहरू पनि अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन्। धेरै बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले चीन र अमेरिकाबीचको विकल्प खोज्न थालेका छन्, जसले दीर्घकालीन अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ।

निष्कर्ष

ट्रम्पको "अमेरिका फर्स्ट" नीति अन्तर्गत उनले चीनमाथि आक्रामक व्यापार युद्ध सुरु गरेका छन्। तर वर्तमान यथार्थले देखाउँछ कि चीन यो लडाइँका लागि तयार थियो, जबकि अमेरिका होइन। यो संघर्षमा सबैभन्दा ठूलो क्षति अमेरिकी किसान, साना व्यवसाय, मध्यम वर्ग, र आम नागरिकले व्यहोर्नुपरेको छ। सँगै, ट्रम्पको आफ्नै पार्टीभित्र पनि यो नीति विवादास्पद बन्न थालेको छ।

यदि यो अवस्थालाई शीघ्र सुधार गर्न सकिएन भने अमेरिकी अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन नकारात्मक असर पर्ने सम्भावना छ। व्यापार युद्धले केवल प्रतिस्पर्धी मुलुकलाई सजाय दिने होइन, आफ्नो देशलाई पनि गम्भीर संकटमा पार्न सक्छ भन्ने सन्देश अहिलेको घटनाले स्पष्ट रूपमा दिएको छ।