गब्लें चितासु मदुगु किसानया मन

कृष्ण प्रजापति
नेपाल कृषि प्रधान मुलुक खः । आः नं थनया ८० प्रतिशत स्वयां अप्वः मनूत कृषि पेशाय् आवद्ध जुयाः म्वानाच्वंगु दु । खेतीयोग्य जमीन गाक्कं दनीगु कारणं यदि बांलाक उत्पादन यायेगु खःसा थन आः झी नयेगु जक मखु कि पिने यंका मीत तकं गाक्कं अन्न उत्पादन यायेफु । तर थन उत्पादन जुइगु अन्न बाली, नगदे बाली व थीथी कथंया सिसापुसां जक झीत मगाये धुंकल । न्हापा तराई लागां वइगु अन्न विदेसय् तकं छ्वयाः नं झी अन्नबालीइ आत्मनिर्भर जुयाच्वनापिं खः । तर अथे मखुसें झी भारत लगायत थीथी जःलाखःला देय्पाखें अन्न, तरकारी व सिसापुसा हयाः नयेत बाध्य जुइधुंकूगु दु । थथे जूगु कारण धइगु सरकारं कृषि लागाय् गाक्कं ध्यान तयाः लगानी मयागुलिं खः । न्हापा न्हापा पंचायती कालय् बरु इलय् वा पी मखन धाःसा दमकलं लः यंका जूसां वा पिइपिंत ग्वाहालि याइ । इलय् कृषि औजार, साः व न्हू न्हूगु पुसा इनेगु ज्या याइ । थ्व ज्या बन्द जूगु ताः ई दयेधुंकल । उकिं नं थनया उत्पादन म्हो जूवनाच्वंगु खः ।
    डा. बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री जुयाच्वंगु इलय् चीनं वःगु वापुसा हाइब्रिड जातया वापुसा गलत लाःगु कारणं आपालं किसानतय् बाली नष्ट जुल । वामा बांलासां उकि वा मसल । गब्लें कनिमाय् ध्य मवइगु समस्या, गब्लें वामा दया नं वा मसइगु समस्या । अब्ले सरकारं प्रत्येक किसानतय् निंतिं छुं नं छुं कथंया ब्यवस्था यायेगु धकाः वडापाखें पूर्जा तकं संकलन जूगु खः । बालीया राहत बियेगु आश्वासन बिउगु खः । ख्वपया किसानत उगु स्यंगु वागुजि मवःगु वामा ज्वनाः ख्वपंनिसें न्यासि वनाः बबरमहल तकं जुलुस नं वंगु खः । तर च्यादँ दयेधुंकल आः तकं उगु वा बाली स्यंगुया राहत नं वःगु मदुनि । क्षति जूगु वाबालीया बाली नं बिउगु मदुनि । तर नं किसानतय्सं उकियात लुमंकाः बारम्बार ध्यान आकर्षण यायेगु ज्या धाःसा आः तकं त्वतुगु मदुनि । खास याना नेपाल क्रान्तिकारी किसान संघं न्हूम्ह कृषिमन्त्री वयेवं छक्वः बाली नास जूगुया राहत व साः दंकेमाःगु माग तयाः ज्ञापनपत्र लः ल्हायेगु ज्या छगू धाःसा निरन्तर यानाच्वंगु दनि ।
    थुगुसी तराई लागाय् बाली दुकायेगु ई जूगु इलय् छवाःयंकं तसकं वाः वःगु कारणं लयाः पानातःगु फुक्कं वा बाली चुइका यंकूगु दु । गुलिं प्वथचा तयातःगु वा चुइकूगु दु । गुलिं खँल्हँय् पानातःगु वामा चुइकूगु दु । खंकंखंकं स्वस्वं अन जलमग्न जुयाः तराईया फुक्कं बाली नष्ट जूगु दु । थ्व स्वयेगु खःसा झीथाय् थप भोकमरीया अवस्था वयेफुगु सम्भावना दु । उकिं नं हिमालनिसें तराई थ्यंकच्वंपिं नेपाली जनतां खास याना किसानत उलि चिन्तित जूवंगु दु । सुपाँय् भचा जक वल किं हे नुगः खुल्ल मिनिपिं झी किसान दाजुकिजापिसं सारा जनतायात नयेत गाक्कं अन्न उत्पादन यानाः वा दुकायेगु इलय् बेमसमि वा वःगु कारणं थुगुसी थुलिमछिं नोक्सान जूवंगु खः । स्वनिगलय् हाइब्रिड वापुसाया गलत प्रयोग जूगु पुलांगु वापुसा छ्यःगु कारणं जूगु नोक्सानयात वास्ता मयासें च्वंगु उगु इलय्या सरकारया ध्यान आकर्षण यायेत आःतकं कुतः जुल नं ध्यान मवनाच्वंगु इलय् थुगुसी हाकनं किसानतय् उगु घालय् मल्ताचि फ्वकेथें जूवंगु दु । थ्व तसकं दुःखद् व विडम्वनापूर्ण घटना जूवंगु दु । तराई लुकुं बियाः बाली नोक्सान जूगु दु ।
    प्रदेश नम्बर २, बागमती प्रदेश व गण्डकी अले लुम्बिनी क्षेत्रय् म्हो जक नोक्सान जूसां मेमेगु तराई लागाय् धाःसा आपालं नोक्सान जूवंगु दु । बागमती प्रदेशया सिन्धुली जिल्ला जक प्रभावित जूगु खनेदु । प्रदेश नम्बर १ दक्कलय् अप्वः प्रभावित जूवंगु दु । मनसुन क्वचाःगु छवाः निवाः लिपा हे बंगालया खाडीइ व पश्चिमी वायुवा कारणं थुलि तसकं वा वःगु खः । थथे वःगु वालं लयेत्यगु बाली चुइकूगु जक मखुसें आपालं किसानतय् लया अथें पानातःगु बाली चुइकूगु दु । स्वनिगः लागाय् मेसीनया प्रयोग जुइगु कारणं थौं लयाः थौं हे दायेगु यासां छुं पाइमखु । अथेहे सातिकुन्हु जक दासां छुं नोक्सान जुइमखु । तर तराई लागाय् फाँटका फाँट अथें छन्हु लयाः छन्हु निन्हुनिसें लिइमलाइबलय् छवाः यंकं वामायात अथें बुँइसं पानातइ । थ्वहे इलय् तराई लागाय् खुसिबा व बाली चुइकीगु कथं बा वःगु कारणं नोक्सान जूगु खः । उकिं तराई लागा उत्पादन अप्वः जुइगु जूसां रक्षा यायेत थाकुगु थाय्् खः । अन गोरुं दाईं यानाः वा दाइ । ट्याक्टरं दाइपिं नं दु । आपालं ला ल्हातं हे दाइ । उकिं नं थ्व लागाय् गंकाः पाना बुँईसं वा पाइगु खः ।
    थुगुसी ११७ म्ह मनू सिक कार्तिक सुरु जुयालिं वःगु वालं आपालं नये त्यःगु बालीनाली नोक्सान जूवन । थ्व दक्कलय् बिडम्बनापूर्ण खँ जूगु दु । न्हापा लिपा श्रावण महिनां जक मनू सिक वा वइगु, खुसि बाः वइगु खबर वइगु खः । तर बेमौसमी वा आश्विन मसान्तनिसें कार्तिक महिनाय् वःगु वालं नं थुलि तःधंगु नोक्सान याना वन । सुदूर पश्चिमया न्हय्गु जिल्ला प्रभावित जूगु थ्व खुसिबालं दक्कलय् अप्वः नोक्सान जूगु जिल्ला धाःसा प्रदेश नम्बर १ अन्तर्गत मोरंग व सुनसरी खः । अथेला इलाम, पाँचथर, भोजपुर, ओखलढुंगा, संखुुवासभाय् नं नोक्सान मजूगु मखु जू । उदयपुरय् खुसिबा व बाली नोक्सान जुयाः आपालं प्रभावित जूगु दु । नापनापं प्रदेश नाम्बर १ य् जक ६७ म्ह मनूत सिगु दु । थुलिमछिं नोक्सान जुइक वःगु वालं नं थनया स्थानीय सरकार व केन्द्रीय सरकारयात धन जनया क्षति मुंकाः राहत व क्षतिपूर्तिया ध्यान मवन धाःसा थ्व सरकारयात झीसं गुकथं जनतां त्याका छ्वयापिं प्रतिनिधितय् सरकार धायेफइ ?
    नेपाली जनताया चाहना सकलें जनता सुख शान्तिपूर्वक म्वाये खनेमाः धइगु खः । थ्वहे कामना यानाः मोहनि न्यायेकेत तयारी जुयाच्वंगु इलय् वःगु वालं आपालं नोक्सान याना वंगु कारणं झी हाकनं छक्वः थारा न्हुुइमाःगु अवस्था वःगु दु । थज्याःगु दुःखया घडीइ सारा जनता छप्पँ जुयाः च्वनेगु व मेपिंत परेजूगु इलय् सहानुभूति तयाः ग्वाहालि यायेगु स्वयेमाः ।