जनता म्वासा भाषा म्वाइ वा भाषा म्वासा जाति म्वाइ ?

कृष्ण प्रजापति
ख्वपय् मोहनि वयेवं छगू साहित्यिक माहोल तयार जुइ । खुगू दशक न्ह्यनिसें मदिकं न्ह्यानाच्वंगु बिराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन गुथिया विराट सम्मेलन व प्यंगू दशक न्ह्यःनिसें मदिकं न्ह्यानाच्वंगु नेपालभाषा साहित्य तःमुँज्या । थ्व दँय्दसं निरन्तर न्ह्यानाच्वंगु प्रक्रिया खः । थुकिं बिया वयाच्वंगु नारा व धारणां नं दँय्दसं मनूतय्गु न्ह्यपु क्वाकाच्वंगु दु । खास यानाः जातीय स्वतन्त्रतायात क्वत्यला राष्टया उत्थान जुइ फइमखु धइगु मू नारा ज्वनाः ख्वीदँ न्ह्यः नीस्वंगु बिराट गुथिया सम्मेलन स्थल छगू धारणापाखें मनूतय्त आकर्षित यानाच्वनी । महाकवि सिद्धिदासया थःगु रचनाय् गनं दुथ्याःगु खने मदुसां वं धयाच्वंगु धहाः वयागु नां सहित ब्यानर ब्ययातइ भाषा म्वासा जाति म्वाइ । तर थ्व बिराटया थःगु धापू नं मखु । बिराटया सम्मेलन स्थलय् ब्वयातइगु महाकवि सिद्धिदास महाजुया महान उक्ति खः । थ्व छगू दार्शनिक धारणा खः ।
    अथेहे आधुनिक नेपालभाषा साहित्यया उत्थान व विकास यायेत वर्गीय दृष्टिकोण न्ह्यब्वया पीनिदँ न्ह्यः नेपाल संवत ११०० सालय् ख्वपय् नीस्वंगु नेपालभाषा साहित्य तःमुँज्यां साहित्य राजनीतिया हतियार खः धइगु मू भावना क्वबियाः जनता म्वासा भाषा म्वाइ धइगु नारा थ्वयेका वयाच्वंगु दु । थ्व निगू दृष्टिकोण जनता म्वासा भाषा म्वाइ व भाषा म्वासा जाति म्वाइ धइगु धारणा विपरित थें तायेकाच्वंगु दु । वास्तबय् सत्या दँ न्ह्यः राणा कालं चन्द्रशमशेरया पालाय् छगू महान दार्शनिक भावनां पिज्वःगु सः खः भाषा म्वासा जाति म्वाइ । भाषां हे जातिया पहिचान स्पष्ट जुइगु व खास यानाः नेपालभाषा ल्हाइपिं जूगु ल्याखं जक नेवाः कायम जुयाच्वंगु कारणं भाषा म्वासा जाति म्वाइ धइगु धारणा तसकं पाय्छि धारणा नं खः । भाषां नेवाः एकता यानातःगु दु । मखुत धाःसा थुगु समुदायय् ब्रम्हु वा आर्यान ख्वाः वःपिं हिन्दू समुदाय, सँय् ख्वाः वइपिं मंगोलियन बौद्ध समुदाय थः थःगु कथं मिले जुया म्वानाच्वने फइमखु ।
    चाहे आर्यन थजू चाहे मंगोलियन थजू वा धर्म व संस्कृतिया ल्याखं नं बौद्ध, हिन्दू, क्रिश्चियान, मुसल्मान न्ह्याम्ह हे जूसां भाषां जक नेवाः नेवाः खः धइगु सी दयाच्वंगु दु । उकिं नेवाः जाति नेपालभाषा, नेवाः संस्कृति व नेपाल संवत धइगु छगू एकताया सुत्र खः । थ्वहे दृष्टिकोणयात उजागर जुइ कथं भाषा म्वासा जाति म्वाइ धइगु धारणा न्ह्यःने वःगु खः । तर पीनिदँ न्ह्यः बिराट नापं थीथी कथंया दृष्टिकोण पाना वनेवं उकिं चिरि बाया थौं तकं जनतायात प्रधान तायेकाः जनता नापं भेले पुनीगु साहित्यया मान मर्यादा तयेगु ताः तयाः न्ह्याकाच्वंगु नेपालभाषा साहित्य तःमुँज्यां धाःसा साहित्य राजनीतिया हतियार खः धइगु मान्यता ज्वनाः जनता म्वासा भाषा म्वाइ धयाच्वंगु दु । छु थ्व गलत खःला ? जनता मम्वात धाःसा जनतां ल्हाइगु भाय् गथे म्वाइ ? सचेत जनता म्वाये माल भाषा ल्हाइपिं दयेमाल अले जक उमिसं ल्हाइगु भाषा म्वानाच्वनी । उकिं जनता म्वासा भाषा म्वाइ धकाः छगू राजनीतिक दृष्टिकोण क्वबिया वयाच्वंगु तःमुँज्याया धारणा पाय्छि धारणा खः । सही राजनीतिक दृष्टिकोण खः ।
    जनता मम्वाकं भाषा म्वाये फइमखु वा जनता म्वाना जक भाषा म्वाकेफइ धइगु गुगु वर्गीय व राजनीतिक दृष्टिकोण खः । थ्व नेमकिपाया अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छेँया धारणा खः । अथेहे साहित्य राजनीतिया हतियार खः वा साहित्य राजनीतिया ल्वाभः खः । थ्व धारणा नं साहित्यकार हरिबहादुर श्रेष्ठया नामं नांजाःम्ह राजनीतिज्ञ नारायणमान बिजुक्छेँ रोहितं पीदँ न्ह्यः परिमार्जित ढंगं पिथनादीगु धारणा खः । थुलि क्वातुगु धारणा व विश्वासयात इलय् ब्यलय् नचापिं दार्शनिकतय्सं छुं नं छुं तायेकाः गब्लें गब्लें जनता म्वासा भाषा म्वाइ वा भाषा म्वासा जाति म्वाइ धइगु धारणा अःखः धारणा जकं खःला वा बिराट व तःमुँज्याया विभाजनया पू बयावंगु कारण थ्वहे जकं खःला धकाः बिश्लेषण याइपिं झीथाय् मदुगु मखु दु । तर थ्व निगूं धारणां जनतायात उलि हे कःघाना वनाच्वंगु दु । गथे म्हिगःनिसें हिन्दू व बौद्ध जूसां झी धर्म निरपेक्ष देसय् च्वनाः धार्मिक सहिष्णुताय् ताः ई निसें सद्भाव कायम याना न्ह्यानाच्वनागु दु । थौंनिसें झीसं थ्व धारणायात कः घाना भाषा, जाति, साहित्य व सामाजिक उत्थानया लागिं न्हयःने वनेगु लँपू स्पष्ट जुजुं वनाच्वंगु दु । दृष्टिकोण धइगु थ्वहे खः । वनेगु लँ गथे यात धाःसा म्हिगः स्वयां बांलाःगु लँपूइ न्ह्यायेफइ धइगु भावना दृष्टिकोण खः । थ्व दार्शनिक पक्ष खः । दर्शन निगुलिं धापुतिं स्पष्ट क्वबियाच्वंगु दु ।
    जनता म्वासा भाषा म्वाइ व भाषा म्वासा जाति म्वाइ धइगु विपरित धारणा मखु । जनता म्वासा भाषा म्वाइ स्पष्ट वर्गीय दृष्टिकोण खः । छाय् धाःसा जनतां ल्हाइगु भाषा खः । जनता बिना भाषा ल्हाइपिं दइमखु । भाषा संस्कृत दु । तर संस्कृत भाषा ल्हाइपिं जनता मदुगु कारणं थौं संस्कृत भाषा मृत भाषा जुइधुंकूगु दु । कन्हय् झीसं थःगु मातृभाषायात हेवाय् चवाय् याना खस् नेपाली भाषा वा अंग्रेजी भाषा जक ल्हात धाःसा वा भाषा प्रति सचेत जनता मन्त धाःसा भाषा सी । नेपालभाषा ल्यनीमखु । थ्व नं संस्कृत भाषा थें मृत भाषा वा सिगु भाषा जूवनी । धायेत्यनागु थुलि हे जक खः । तर भाषा म्वात धाःसा जाति म्वाइ धइगुया अर्थ थुकिया अःखः मखु । भाषा म्वाना च्वंतले झी नेवाः ल्यं दयाच्वनी धइगु खँ सतप्रतिशत सत्य खः । थुकिं खण्डन यायेमाःगु, बिरोध यायेमाःगु छुं कारण मदु । आः तकं बिराटया ब्यानर छपाः उकथं नारा च्वया तल धकाः तःमुँज्यां खण्डन याःगु नं मदु । व धारणा गलत जुल धाःगु नं मदु । जनता म्वासा भाषा म्वाइ ला तःमुँज्यां सुरुनिसें थ्वयेकाच्वंगु नारा जक खः । थ्व बिरोध याःगु नं मखु ।
    थुकथं भाषा म्वासा जाति म्वाइ व जनता म्वासा भाषा म्वाइ धइगु धारणा निगुं उलि हे कः घाना वनेमाःगु धारणा खः । थ्व बिपरित धारणा मखु वा अःखः धापू मखु धइगु नं स्पष्ट जुइमाः । निगुलिं धारणां मनूतय्गु मन मष्टिस्कय् उलि हे क्वतुक थाय् कयाच्वंगु दु । थ्व बांलाःगु पक्ष नं खः ।