युवा विदेश पलायन: रहर होइन, बाध्यता

नेपालमा पछिल्लो समय युवाहरूको विदेश पलायन तीव्र रूपमा बढ्दो छ। गाउँदेखि सहरसम्म युवाको उपस्थिति क्रमशः घट्दै गएको देखिन्छ। विमानस्थलका दृश्यले नै आजको यथार्थ बोल्छ—युवा पुस्ता देश छोड्न बाध्य छ। यो प्रवृत्ति केवल व्यक्तिगत चाहना होइन, राज्यको असफल नीतिको प्रतिफल हो भन्ने बुझ्न ढिला भइसकेको छ।

देशभित्र पर्याप्त रोजगारीका अवसर नहुनु, भए पनि न्यून तलब र श्रमको सम्मान नपाइनु युवालाई विदेश धकेल्ने मुख्य कारण बनेका छन्। पढाइ सकेपछि पनि सीपअनुसारको काम नपाउँदा युवाहरू निराश छन्। राजनीतिक अस्थिरता, बढ्दो महँगी र भविष्यप्रतिको अनिश्चितताले युवाहरूलाई देशमै बस्ने आशा कमजोर बनाएको छ।

शिक्षाको सवाल पनि गम्भीर छ। गुणस्तरीय उच्च शिक्षा, अनुसन्धान र प्रविधिमैत्री अध्ययनका अवसर देशभित्र सीमित हुँदा युवाहरू विदेशका विश्वविद्यालयतर्फ आकर्षित भएका छन्। विदेशी डिग्रीले राम्रो रोजगारी र सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित गर्छ भन्ने विश्वासले युवा पलायनलाई अझ तीव्र बनाएको छ।

विदेश पलायनका केही सकारात्मक पक्ष पनि नकार्न सकिँदैन। रेमिट्यान्सले धेरै परिवारको आर्थिक अवस्था सुधारेको छ र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्‍याएको छ। विदेशमा सिकेको ज्ञान र सीप भविष्यमा देशका लागि उपयोगी हुन सक्ने सम्भावना पनि छ।

तर यसको नकारात्मक असर अझ गहिरो छ। देशले शिक्षित, दक्ष र ऊर्जावान जनशक्ति गुमाउँदै गएको छ। युवाविहीन गाउँ, श्रमशक्ति अभाव र विकासमा सुस्तता आजका प्रत्यक्ष उदाहरण हुन्। यदि यही अवस्था निरन्तर रहिरह्यो भने दीर्घकालमा देशको सामाजिक र आर्थिक संरचना कमजोर बन्ने खतरा छ।

युवा विदेश पलायन आज रहरभन्दा बढी बाध्यता बनेको छ। राज्यले समयमै रोजगारी सिर्जना, शिक्षामा सुधार र युवामैत्री नीति अवलम्बन गर्न सकेन भने यो समस्या अझ भयावह बन्नेछ। अब युवालाई दोष दिने होइन, देशमै भविष्य देखाउने वातावरण निर्माण गर्नु नै आजको मुख्य आवश्यकता हो।