नेवारी संस्कृति संरक्षणको अग्रदूत : श्री नाशः धिमेखलःको दूरदर्शी यात्रा

नेवारी भाषा, कला, संगीत तथा सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा निरन्तर क्रियाशील सूर्यविनायक नगरपालिका वडा नम्बर १ स्थित श्री नाशः धिमेखलः ले आफ्नो तेस्रो वार्षिक साधारण सभा तथा वनभोज कार्यक्रम भव्य, सभ्य र अर्थपूर्ण रूपमा सम्पन्न गरेको छ।

वि.सं. २०८२ फागुन ९ गते शनिबार, चोङगा गणेश मन्दिर परिसर, भक्तपुरमा आयोजित उक्त कार्यक्रम नेवारी संस्कृतिप्रति समर्पित एक प्रेरणादायी उत्सवका रूपमा स्थापित भयो।

औपचारिक सत्र र विशिष्ट सहभागिता
कार्यक्रमको सभापतित्व खलका अध्यक्ष प्रेम कृष्ण श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो। प्रमुख अतिथिका रूपमा बासुदेव थापा, तथा विशेष अतिथिका रूपमा सानुकाजी कायस्थको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो।
त्यसैगरी सूर्यविनायक नगरपालिकाका खेलकुद सदस्य सचिव दीपक थापा पनि कार्यक्रममा सहभागी हुनुहुन्थ्यो।
धिमे बाजाका विशिष्ट गुरु अमृत श्रेष्ठ, सहप्रशिक्षकहरू रवि श्रेष्ठ र सञ्जीव कायस्थ, श्रीहरि सेल्फ रियलाइजेसन फाउन्डेसनका अध्यक्ष तथा सल्लाहकार चन्द्रहरी कायस्थ, जेष्ठ नागरिक समन्वय समितिका अध्यक्ष तथा प्रमुख सल्लाहकार बाबुशरण श्रेष्ठ, वडा सचिव राम श्रेष्ठ लगायतको गरिमामय उपस्थितिले कार्यक्रमलाई थप गौरवमय बनाएको थियो।
प्रेरणादायी वक्तव्य र दीर्घदृष्टि
स्वागत मन्तव्यमा बाबुशरण श्रेष्ठले नेवारी भाषा, कला र संगीत भावी पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्नु आजको साझा दायित्व भएको उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले संस्कृति संरक्षण केवल औपचारिक कार्यक्रममा सीमित नभई जीवनशैलीमै रूपान्तरण हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो।
त्यसैक्रममा चन्द्रहरी कायस्थले संस्थाले छोटो अवधिमै जिल्ला, नगर, उपत्यका तथा प्रदेशस्तरका प्रतियोगितामा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरिसकेको जानकारी गराउँदै, अब संस्थालाई कानुनी मान्यता, सुदृढ संस्थागत संरचना र आर्थिक स्थायित्वतर्फ लैजानुपर्ने प्रस्ताव अघि सार्नुभयो।
उहाँले दीर्घकालीन निरन्तरताका लागि अक्षयकोष स्थापना, स्पष्ट दिशा–निर्देशन र निर्देशिका निर्माण, तथा भौतिक, मानसिक र आध्यात्मिक चेतनाको समन्वित विकास अपरिहार्य रहेको स्पष्ट पार्नुभयो।
भावी योजनाप्रति प्रतिबद्धता
वडाध्यक्ष सानुकाजी कायस्थले नेवारी संस्कृति प्रवर्द्धनका हरेक गतिविधिमा वडा तहबाट सक्दो सहयोग रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै सहकार्यका ढोका सधैं खुला रहेको बताउनुभयो।
नगरप्रमुख बासुदेव थापाले सूर्यविनायक नगरपालिकाभरिका सम्पूर्ण बाजा समूहहरूलाई समेट्ने धिमे बाजा प्रतियोगिता तत्काल कार्यान्वयन गर्ने घोषणा गर्नुभयो।
उक्त प्रतियोगितामा:
प्रथम पुरस्कार: रु. १,००,०००
द्वितीय पुरस्कार: रु. ५०,०००
तृतीय पुरस्कार: रु. २५,०००
सहित अन्य सान्त्वना पुरस्कारहरूको व्यवस्था गरिने जानकारी दिनुभयो। यो योजना आफ्नै कार्यकालभित्र सम्पन्न गर्ने उहाँको स्पष्ट प्रतिबद्धताले सहभागीहरूमा थप उत्साह र आशा जागृत गर्‍यो।
अनुशासन र साधनाको सन्देश
धिमेका गुरु अमृत श्रेष्ठले अनुशासन, लगन, धैर्यता र निस्वार्थ भावबिना कुनै पनि साधना सफल नहुने बताउँदै निरन्तर अभ्यास नै सफलताको मूलमन्त्र भएको प्रेरणादायी सन्देश दिनुभयो। सम्पूर्ण श्रेय ईश्वरलाई अर्पण गर्दै उहाँले युवा पुस्तालाई गहिरो प्रेरणा प्रदान गर्नुभयो।
सांस्कृतिक सौन्दर्य र समापन
कार्यक्रमको सञ्चालन अनिशा कायस्थ र प्रेरणा श्रेष्ठले सजीव तथा रसिलो उद्घोषणमार्फत गर्नुभएको थियो। बालबालिका, युवा तथा अभिभावकहरू नेवारी परम्परागत पहिरन, गरगहना र आभूषणमा सजिएर उपस्थित हुनु आफैंमा जीवित संस्कृतिको सशक्त सन्देश थियो।
अनिशा कायस्थद्वारा प्रस्तुत नेवारी गीतमा आधारित नृत्यले कार्यक्रमलाई मनोरञ्जनात्मक उचाइमा पुर्‍यायो। अन्ततः नेवारी परम्परागत भोजसँगै कार्यक्रम सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भयो।
निष्कर्ष तथा भावी प्रस्ताव
यस कार्यक्रमले स्पष्ट सन्देश दिएको छ—
संस्कृति संरक्षण केवल स्मरण होइन, संरचना, स्रोत र संकल्पको संयुक्त परिणाम हो।
अतः श्री नाशः धिमेखलःलाई भावी दिनमा अझ सशक्त बनाउन:
कानुनी दर्ता तथा संस्थागत सुदृढीकरण
अक्षयकोष स्थापना
स्थानीय सरकार, संघसंस्था र समुदायबीच सहकार्य
नियमित प्रशिक्षण, प्रतियोगिता तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रस्तुति
जस्ता प्रस्तावहरू कार्यान्वयन गर्नु अत्यावश्यक देखिन्छ।
यसरी योजनाबद्ध रूपमा अघि बढेमा, श्री नाशः धिमेखलः नेवारी संस्कृतिको संरक्षण मात्र होइन—विश्वमाझ गौरवका साथ प्रस्तुत हुने अग्रणी सांस्कृतिक संस्थाका रूपमा स्थापित हुने विश्वास गर्न सकिन्छ।