सांस्कृतिक स्तर थकायेगु खँ

कृष्ण प्रजापति
राजनीतिक परिवर्तन छुं दिनया राजनीतिक आन्दोलनं सफल जुइ । तर सांस्कृतिक स्तर थकायेगु ज्या धाःसा तसकं थाकुइ । मनूतय् चाल चलन, रहन सहन व उमिगु जीवन शैलीइ वयेमाःगु परिवर्तन उलि याकनं हये फइमखु । न्हापानिसें छु गज्याःगु संस्कार संस्कृति माने यानाच्वंगु खः, उकियात अन्ध परम्परा कथं माने यायेगु झीगु चलन दु । थज्याःगु थीथी कथंया चलनयात ब्यवस्थित यानाः जीवन शैलीइ वइगु परिवर्तन सांस्कृतिक क्रान्ति खः । चीनय् सन् १९४९ सालय् चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीया नेतृत्वय् नौलो जनवादी क्रान्ति ताःलाकल । आः तक नं अन सांस्कृतिक क्रान्तिया लागिं निरन्तर ज्या जुयाच्वंगु दु । अथेहे झीगु देसय् नं २०४६ सालया जन आन्दोलन लिपा सांस्कृतिक उत्थानया खँ पिहां वःगु खः । नापं २०६२।६३ या जनआन्दोलन लिपा नं अज्याःगु कथं जीवन पद्धतिइ हे परिवर्तन वइगु कथं ज्या सुरु यायेमाःगु खः । तर सांस्कृतिक स्तर थकायेगु ज्या थन खनेमदु ।
    नेपाली जीवन शैली ताः ई न्ह्यःनिसें बैष्णब धर्म माने याये याइपिं व शैव धर्म माने याइपिनि अखडा जुयाच्वंगु खः । उकिसनं बौद्ध, हिन्दू थेंज्याःगु पुलांगु परम्पराया विरोधी धर्म दर्शन व न्हूगु धार्मिक मान्यता नापं धार्मिक सहष्णुता दुगु थाय् कथं झीगु देसय् थीथी मान्यता कायम जुजुं वल । आः वया गुलिं क्रिश्चियन, गुलिं शैब, गुलिं मुसल्मान कथं झीगु देसय् न्हापा स्वयां फरक कथंया मान मर्यादा कायम जूवंगु दु । थ्व झीगु देय् मेमेगु देय् थें गब्लें हे धार्मिक कलह, धार्मिक असहिष्णु जूगु थाय् मखु । थीथी धर्म, दर्शन व मूल्य मान्यताया कारणं झीगु देय् च्वन्ह्याःगु देय् खः । पूर्वीय धर्म दर्शनया लागिं नेपाल पुलांगु व थीथी ऋषिमुनितय्गु लागिं तकं अध्ययन व सोध यायेगु थाय् कथं कयातःगु दु । थज्याःगु देसय् तकं थौं सांस्कृतिक स्तर थकायेगु खँ न्ह्यःने यंके मफुगु खँय् थनया राजनीतिक नेता, कार्यकर्ता व प्रतिभावान मनूतय् सोच विचार व धारणां ज्या मयाःगु खः धायेमाः । थथे नेपाली जीवन शैलीयात हे परिवर्तन यायेत धाःसा राजनीतिक परिवर्तन स्वयां भचा थाकुइगु स्वाभाविक खः । राजनीतिक परिवर्तन छुुं दिनं जुइ, तर मनूतय् सांस्कृतिक परिवर्तन धाःसा उलि याकनं जूगु खनेमदु । चीन थेंज्याःगु समाजवादी देसय् तकं ताः ई न्ह्यःनिसें सांस्कृतिक क्रान्तिया निंतिं गतिविधि न्ह्यानाच्वंगु दु । उगु क्रान्ति धाःसा आः तकं क्वचाःगु मदुनि । मनू मनू दथुइ सदभाव, सद्गुण व चाल चलनय् उत्कृष्टता हासिल यायां वनेगु ज्या हे सांस्कृतिक क्रान्ति खः । थौं निर्वाचन, पार्टी अधिवेशन नापं थीथी कथंया राजनीतिक गतिविधिइ जक मनूतय् ध्यान वनाच्वंगु दु । आः जनताया जीवन स्तरयात थकायेगु लागिं धाःसा आम्दानी अप्वयेकेगु, जीवन भिंकेगु व जीवन शैलीयात म्हिगः स्वयां थौं व थौं स्वयां कन्हय् उत्कृष्ट जुइ कथं सांस्कृतिक स्तरयात थकायेगु कथंया गतिविधिइ राजनीतिक पार्टीया नेतात लगे जुइमाः ।
    भौतिक विकास निर्माण जन विकास मखु । मनूतय् जीवन याउँक चले यायेगु निंतिं थीथी कथंया गतिविधि सञ्चालन यायेगु ज्या महत्वपूर्ण पक्ष खः । थुकथं शिक्षा दीक्षा उचित रुपं काये बियेगु बन्दोबस्त, मेपिंत नं सम्मान यायेगु संस्कार, थःपिनि जीवन शैलीयात स्वस्थ याना तयेगु चलन नं विकास हे खः । थन छुं मनूतय्गु जक सांस्कृतिक स्तर थहाँ वनाच्वंगु दु । राजनीतिक नेता, चलाकपिं मनूत ला म्हिगः नं समाजय् च्वन्ह्याःगु जीवन हना च्वंपिं खः । राजनीतिक दलं थः निर्वाचन त्याकेगु व जनतायात शोषण यायेगु थेंज्याःगु ज्या जकं मयासें छुं नं छुं कथंया बहुमत जनताया हीत यायेगु ज्या याना क्यनेगु वास्तवय् राज्यपाखें जनताया सांस्कृतिक स्तर थकायेगु ज्या खः । झीथाय् अज्याःगु गतिविधि प्रायः शून्य अवस्थाय् दु । निर्वाचनय् लखौं करोडौं दां खर्च यानाः जनतायात झुठ्ठा आश्वासन बियाः त्याकीपिं दलतय्सं जनताया सेवा यानाः जनताया सांस्कृतिक व राजनीतिक स्तर थाकायेत स्वइमखु । थ्व पूँजीवादी संस्कारय् गनं मदुगु राजनीतिक संस्कार जुल । समाजवादी देय् चीन, क्यूवा, भियतनामयात स्वयेगु खःसा सांस्कृतिक स्तरयात च्वन्ह्याकेगु लागिं थीथी कथंया गतिविधि निरन्तर याना वयाच्वंगु खनेदु ।
    विकास धइगु छेँ, भवन व थीथी कथंया निर्माण जक मखु । आनीवानी भिंकेगु, जीवन शैली स्वस्थ यायेगु, ज्ञान, विज्ञान व थीथी कथंया अध्ययन अनुसन्धानयात बः बियेगु नं विकास निर्माणया गतिविधि खः । संस्कृतिविद्त जन्म यानाः देय्यात उच्च धरातलय् तयेगु धइगु नं देय्यात उच्च स्तरय् थेंकेगु ज्या खः । उलि याकनं विकास जुइ मफइगु सांस्कृतिक क्रान्तिया खँ थौं सुरु जक याये फत धाःसा नं कन्हय् याकनं थासय् थ्यंकेत ग्वाहालि जुइ । उकिं नं जनतायात जीवन स्तर थकाये फइ कथंया ज्या याना वनेमाः । म्हिगः सुरु मजुनिगु समाजवादी क्रान्तिया जागरण अभियान थौं सुरु यायेमाःगु दु । खाली राजनीतिक गतिविधिइ जूसा ध्यान तयेगु, तर मेमेगु गवितिविधिइ धाःसा भ्या भचा वास्ता मयायेगु ज्यां झीगु जीवनस्तर झन झन् क्वह्यानाच्वंगु दु । म्हिगः गथे चले जूगु खः, थौं नं अथेहे चले यायेगु तर न्हूगु चीजयात छुं कथंया ज्या मयायेगु चलन थन दु । उकिसनं जनतायात छुं कथं नं सुख, सुविधा व राहतया ब्यवस्था याये मफुसां थःपिं सीमित मनूतय् जीवन शैली जक परिवर्तन यायेगु ज्यां गनं जनतायात नेता व राजनीतिक पार्टीतय्सं धोका बिउगु ला मखुला धइगु नं विचाः यायेमाः ।
    म्हिगःया नेतातय्सं थौं तकं वहे शैलीं ज्या यानाच्वंगु कारणं थाय् थासय् स्वतन्त्र उम्मेदवारतय् विजय जूगु दु । येँ थेंज्याःगु अति संवेदनशील थाय् राजधानी शहरय् तकं स्वतन्त्र उम्मेदवारं विजय हासिल यानाः न्हूगु पुस्ता न्ह्यःने वया क्यंगु धइगु नं देसय् सांस्कृतिक स्तर थकायेगु गतिविधि मजूगु कारणं खनेदुगु लिच्वः खः । उकियात साम्य यानाः म्हिगःनिसें ज्या यायेगु ताः तया नीस्वंगु राजनीतिक दलतय्सं थःपिनि नेता, कार्यकर्ता व निर्वाचित जनप्रतिनिधि मार्फत् जनताया जीवन शैलीयात च्वन्ह्याकेगु ज्या याना क्यने फत धाःसा जनताया जीवन स्तर थकाये फइ । उकिसनं झीगु जीवनय् खने दयाच्वंगु गरिबीपन, पछौटेपन व पुलांगु संस्कार संस्कृतियात त्वताः न्हूगु कथं थःगु जीवनयात च्वन्ह्याकेगु ज्या याये फत धाःसा बल्ल थनया सांस्कृतिक स्तर थहां वःगु तायेके छिनि ।