कृषि प्रधान देसय् साःया अभाव

कृष्ण प्रजापति
नेपाः कृषि प्रधान देय् खः । थनया ८० प्रतिशत जनता कृषिइ निर्भर जुयाच्वंगु दु । उकिं सरकारं कृषि क्षेत्रय् आपालं लगानी यानाः उत्पादन गथे अप्वयेकेगु, थनया उत्पादन पिने यंकेगुनिसें जनतायात माःगु इलय् माःकथं कृषि औजार, वा पुसा, साः नापं थीथी कथंया कीटनाशक वासः उपलब्ध याना बिइमाःगु खः । तर कृषि प्रधान देसय् कृषकतय्त माःगु आधारभूत चीज जुइधुंकूगु रासायनिक साः तकं उपलब्ध याना बिइ फयाच्वंगु मदुनि । वा वयेगु सुरु जुइधुंकूगु दु । कृषकतय् बुईं प्वाथलय् प्वाः तयार जुजुं वये धुंकल । वा नं वल, प्वाःचा नं तयार जुल । तर साः अभावया कारणं थौं वइला कन्हय् वइगु लँ स्वस्वं कृषकत हैरान जुयाच्वंगु दु । कलकत्ता थ्यंके हल धाःगु नं तःन्हु दयेधुंकल । भचा भचा वःगु साः सहकारी संस्थापाखें प्याः चाःम्हेसित छगू चम्चा लः त्वंकेथें ५ किलोया ल्याखं इना फुके धुंकल ।
    कृषि क्रान्तिया लागिं तयार जुइमाःगु गणतन्त्र लिपाया थ्व मौसमय् आः तकं साः तकं उपलब्ध याके मफुगु धइगु देउवा सरकार नालायक जूगु दसु खः । नेपालय् कृषि साः कारखाना तयेगु निंतिं संसदीय दल चीन थ्यंक वनाः अनया प्रबृधि बारे अध्ययन यानाः सरकारयात प्रतिवेदन नं लःल्हाये धुंकूगु खः । तर थौं कम्युनिष्ट सरकारया कृषि मन्त्री जुयाच्वंपिं गुलिं मनूतय्सं चीनया ग्वाहालिं नेपालय् कृषि साः कारखाना स्थापनाया लागिं पहल यानाक्यंगु खनेमदु । सरकारय् वंपिसं खाली प्रतिवेदन तयार यानाः ध्यबा नयेगु, खः थें न्यंक ज्या यायेगु तर उपलब्धीपूर्ण ज्या धाःसा छुं याये मफुगु कारणं झी लिउने लानाच्वंगु खः । मौका दत धाःसा थनयात साः हयेगु त्वह तयाः करोडौं तका दां कमिशन नयेमाःपिं देय्या राजनीतिक पार्टीया नेता व मन्त्रीतय् कारणं थौं कृषि साः कारखाना मतःगु खः ।
    सरकारया नीति तथा कार्यक्रम, बजेट नापं योजनाय् कृषि क्षेत्रयात प्राथमिकता बियेमाःगु खः । तर दँय् दसंया बजेट, योजना व नीति स्वयेगु खःसा कृषि क्षेत्रयात गुलि अनुदान, सहुलियत व बजेट फ्यायेमाःगु खः, अथे जुयाच्वंगु मदु । देय्या थाय् थासय् कृषि विकास बैंक दु । अनं त्यासा कयाः कृषि क्षेत्रय् छुं याइपिंत ग्वाहालि यायेगु नीति सरकारयाके दु । तर सरकारी बैंक कृषि विकास बैंकं वास्तविक चिधंपिं ज्या हे याना नइपिं कृषकतय्गु लागिं धाःसा छुं यानाच्वंगु मदु । बरु अनुदान कयाः उगु अनुदान पचे याना नयेत स्वइपिं राजनीतिक शक्ति दुपिंसं नीगू लाख, पीगू लाख व करोडौं तका तकं अनुदानया नामय् नयाच्वंगु झीसं सिउ । थज्याःगु भ्रष्टाचारी ज्यां याना थौं स्वयां न्यय्दँ न्ह्यः ख्वपय् जनता थः दनाः कृषि लागाय् माःबलय् माःथें साः, वा पुसा व कीटनाशक वास हया मबिउगु सहकारी संस्थाया पदाधिकारीतय्त हाकलं पाकः देय् चाःहिकूगु खः ।
    म्हिगःया कृषकतय् समस्या व थौंया कृषकतय् समस्या भचा पाये धुंकूगु दु । म्हिगः उत्पादन म्हो जुयाच्वंगु इलय् प्रशस्त बुं दनीगु कारणं म्हो जक उत्पादन जूसां नयेत गाः । तर आः जग्गा जमीन म्हो जुजुं वनाच्वंगु दु । गुलिं जग्गा बाँझो लानाच्वंगु दु । उकिं म्हो जग्गाय् नं उत्पादन अप्वः याये मालीगु स्वाभाविक खः । थज्याःगु अवस्थाय् झीथाय् देय् दुने गुलिनं कृषि योग्य जग्गा जमीन दु । उकियात अधिकतम प्रयोग यायेगु नीति हयेमाः । बाँझो तःपिंत जरिवाना यायेगु परिपातिया विकास यायेमाः । झी गुलि गुलि परनिर्भर जुजुं वन उलि उलि झीगु आर्थिक अवस्था कमजोर जुया वनीगु खँय् निगू मत दइमखु । उकिं कृषि उत्पादन अप्वयेकेगु राष्टया ध्यान जुइमाः । मखुत धाःसा झी भारतं करोडौंया दाल, चीन जाकी, मेमेगु देसं फलफूल व तरकारी हयाः नयेमालिगु अवस्था ल्यना हे च्वनी ।
    पलाः पलाः पतिकं उत्पादन जुइगु स्वनिगः, तराई लागा अन्न उत्पादन यायेगु ल्याखं स्वर्ग हे खः । थज्याःगु थासय् लँ, कारखाना व मेमेगु थीथी कथंया निर्माणया कारणं उब्जनीशील जमीन तसकं म्हो जुइधुंकल । उकिं नं झीथाय् थौं सामाजिक रुपं प्रदुषण अप्वः जुजुं वनाच्वंगु दु । सः ध्वनी प्रदुषणया कारणं मनूतय् चान्हय् न्ह्यः मवइगु अवस्था जुयाच्वंगु दु । थज्याःगु थीथी कथंया स्वास्थ्य व राजगारलिसें सम्वन्धित चीज सरकारं ध्यान तये फयेकेमाःगु खः । तर झीगु थेंज्याःगु ८० प्रतिशत कृषि निर्भर जनता दुगु देसय् नं इलय् रासायनिम साः हे हया मबियेगु, थीथी कारण क्यनाः ढिला साः हयेगु आदि कारणं जुयाच्वंगु उत्पादनय् हे ह्रास वइगु नं स्वाभाविक हे खः । २०७० सालय् चीन हःगु धयातःगु हाइब्रिज वा पुसा नक्कली लानाः उकिं भ्या मचा हे उब्जनी मजूगु खः । सरकारयात दबाब ब्वलनालिं क्षतिपूर्तिया खँ हःगु खः । तर गुंदँ दत ग्व क्षतिपूर्ति गन वन ?
    सामान्य किसानतय्गु समस्या समाधान यायेत तकं थुलि आलतात यानाच्वनीम्ह सरकारयात झीसं गथे जनमुखी प्रशासन व जनमुखी सरकार धायेगु ? सरकारयात दवाव बिइत रत्नपार्क जःखः जुलुस जुल । रत्नपार्कय् सभा जुल । तर सरकारया न्हाय्पनय् धाःसा चिकं तया द्यनाच्वंगु अवस्था दु । चुइक्क तकं साः हया बियेगु खँय् न्ववागु मदुनि । कृषि प्रधान देसय् साः अभाव जूगु धइगु वकीलतय् हाकुगु कोट तंगु बराबर खः । पत्रकारतय् च्वसा त्वधूगु बराबर खः । उकिं नं सरकारं गुलि फत उलि रासायनिक साः हयेगु बन्दोबस्त याना बियेमाः । सहकारी संस्था मार्फत् इनेगु ज्या यायेत झन्झट जूगु खःसा न्हापा थें कृषि विकास बैंक वा सहकारी संघपाखें जूसां इनेगु जिम्मेवारी कायेमाः । नाप नापं योजना दयेकेगु इलय् कृषि लागायात प्राथमिकताय् तयेमाः । सरकारं हे कृषि उत्पादन अप्वयेकेगु निंतिं आः साः कारखाना तयेगु लागिं बजेट बिनियोजन याये फयेकेमाः ।
    नयेगु, त्वनेगु थेंज्याःगु तसकं हे आवश्यक चीजय् तकं सरकारं नियोजन याना च्वनेगु उलि हिसि दुगु विषय मखु । मेमेगु विषययात कटौती याना जूसां साः कारखाना याकनं तये फयेकेमाः । अले दँय् करोडौं अरबांै तका दां पिने वनेगुलिं बचे जुइ । थज्याःगु प्रगतिशील ज्या याना क्यने फत धाःसा जक वास्तविक रुपं झीगु देसय् गणतन्त्र व प्रजातन्त्र वःगु जनताया लागिं हे वःगु खः धइगु महसुस यायेफइ ।