सहशाब्दी चुनौती परियोजनाय् हाथ्या

कृष्ण प्रजापति
प्यदँ न्यादँ न्ह्यः नेपाल सरकारं सम्झौता यानातःगु सहशाब्दी चुनौती परियोजना मिनिलियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन हाकनं छक चर्चाया शिखरय् दु । उकियात पारित याकेत अन्तर्राष्टिय जगतं देउवा थेंज्याःम्ह सदनय् अल्पमन जूसां तराईवादी व मेमेगु दलतय् ग्वाहालिं सरकारय् हःगुलिं नं थ्व चर्चाया विषय जूगु खः । नेपालय् न्हापानिसें आत्मनिर्भर जुयाः म्वायेगु नारा नाराय् जक सीमित जुल । पृथ्वीनारायण शाहया पालय्निसें झीथाय् थःगु हे तामय् थानातःगु कापः पुनेगु याः । खानी दुसा अन बस्ती दुसां खानी मेथाय् चीकाः उपभोग याः धइथेंज्याःगु परनिर्भर मखु कि आत्मनिर्भर जुइगु ज्ञान बियातःगु खः । अथेनं उगु नीति धाःसा बांलाःक लागू जुइ मफुत । न्ह्याम्ह सरकारय् वःसां थःगु पालाय् गुलि अप्वः विदेशी सहयोग दुत हयेफइ, थःगु सरकार नं उलि अप्वः टिके जुइगु शुत्र सयेकल । गुगु राष्टया लागिं घाटक जूवन ।
    आः वयाः मूल्यांकन यायां वनेगु इलय् झीगु छगः छगः छ््यनय् लखौं तकाः आर्थिक भार वा विदेशीया ऋण भार दये धुंकल धाइ । थथे जूगु कारण झी नेतातय्सं विदेशं अनुदान स्वरुप दां दुत हयेगु पलेसा त्यासा कयाः ग्वाहालि कयाः वा सहयोग कथं ल्हाः फ्वनाः देश चले यायेत स्वःगुलिं खः । थौं नं झी आत्मनिर्भर जुइफया च्वनागु मदुनि । वार्षिक बजेट प्रस्तुत याइगु इलय् नेपाःया स्वयां विदेशी अनुदानया दां अप्वः दइ । उकिं राणा काल लिपानिसें झी परनिर्भर जुयाच्वनागु स्पष्ट खनेदु । आः अमेरिकी सहयोग नियोग मिनिलियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन नं थथे विदेशं बिइगु ग्वाहालिं नेपालय् विद्युत उत्पादन लागाय् छ्यलेगु कथं वयेत्यंगु छगू  ग्वाहालि खः । तर उकि तयातःगु थीथी कथंया शर्ट स्वयेबलय् थ्व झीगु देस नेपाः मखु अमेरिकाया छगू उपनिवेश थें जुइफुगु खँयात ध्यानय् तयाः जक थौं न्हिया न्हिथं मिनिलियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन एमसीसीया विरोध जुयाच्वंगु खः । देशयात आत्मनिर्भर यानाः स्वाभिमान नेपाःमितय्गु न्हाय् धस्वाकेगु स्वयेमाःगु थासय् झी झन झन परनिर्भर जुइगु लँय् वन ।
    राणा कालय् बेलायतया महारानी एलिजावेथ द्धितीयाँं थः समकालीन नेपाली राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा बेलायत भ्रमणय् वये धुंकाः थन आपालं आपा बेलायती ग्वाहालि चूलावःगु खः । छम्ह शासकं मेम्ह शासक लय्तायेके फुगु इलय् अरनिको चीन तिब्यतय् वनाः थीथी कथंया मूर्ति, चैत्य व विहारत दयेकूथें बेलायतं आपालं आपा नेपाली दरवारत दयेकेगुलि अब्ले ग्वाहालि यानाबिल । अनया प्रबिधि व जनशक्तिं खास यानाः येँय् दरवारत दयेकेगु ज्या जुल । आः तक नं संसद भवननिसें थीथी कथंया मन्त्रालय व सरकारी कार्यालयत अज्याःगु राणातय् पालाय् बेलायती सरकारं दयेका बिउगु दरवारय् च्वनाः कार्यालय सञ्चालन जुयाच्वंगु दनि । थथे स्वयेगु इलय् झी विदेशीया ग्वाहालि कयाः वयागु निसः दँ दयेधुंकल । जंगबहादुर राणाया पालाय् सुरु जूगु विदेशी अनुदान व विदेशी ग्वाहालि कायेगु परम्परा राणा काल व प्रजातान्त्रिक शासन ब्यवस्थाय् नं चुलावल ।
    विदेशीया ग्वाहालि मदयेक झीगु देस चले जुइ फइमखुत धइगु खँ सीवं भारत, चीन, जापान लगायत थीथी देसं झीथाय् लँ सतक दयेकेगु, विजुली उत्पादन यायेगु, कृषि लागा नापं आपालं विकास निर्माणया ज्याय् अनुदान सहयोग धाधां झी झन झन परमुखापेक्षी जुयाच्वन । थ्व खँ थौं स्वयां यक्वः न्ह्यःनिसें अमेरिकां वाः चायेका च्वंगु हे खः । तर थौं चीन देश शक्तिशाली जुयाः विश्वयात सामान वितरणय् १ नम्बर जुइत्यंगु खनेदयेवं व अमेरिकां थीथी देसय् तयातःपिं सेनायात लित यंके मालीगु अवस्था ब्वलंगु इलय् अमेरिकी सेना तप्यंक थन हयाः चीनयात हाथ्या बियेगु ताः तया नेपालय् ग्वाहालिया नामय् बन्दूक सहितया अमेरिकी सेनां परेड म्हितेगु थाय् यायेत स्वःगु खनेदु । थ्व परियोजना पारित यात धाःसा जुइगु थ्व हे खः । उकिया लागिं थनया सत्ताशीन नेतातय्त अमेरिकी साम्राज्यवादं न्हापा हे ध्यबा बियां बिल वा लोभ क्यनाः जिल यायेमाःगु याये धुंका तःगु दु । खाली आः सदनं जक थ्व पारित जुल धाःसा उकियात अक्षरस लागू याना वनेगु इमिगु दाऊ न्हापा हे स्पष्ट रुपं पिहां वयेधुंकूगु खः । थनया नेता व राजनेता धाःपिं फुकसिनं एमसीसी पारित यात धाःसा थःगु दलयात व थःयात थुलि भाग उकिं वइगु जुल धकाः हिसाब किताव यानाच्वंगु दु ।
    देशहीत अःखः जुइत्यंगु थ्व एमसीसी विरुद्ध स्वनिगः व स्वनिगलं पिने मोफसलय् नं ब्यापक रुपं बिरोध जुलुसत जुयाच्वंगु दु । महाकाली सन्धीया इलय् नं खुलाया दुने डीपीआर (डिटेल प्रोजेक्टर रिपोर्ट) तयार यायेगु धाधां अन्धाधुन्ध रुपं सदनं पारित याना हे त्वतल । पार्टी हे कुचा जुल । सनधीया डिपीआर धाःसा आः तकं तयार मजूनि । थौं एमसीसी नं राष्टबादी भावना दुपिं राजनीतिक पार्टी व जनवादी नेतातय् मर्म अःखः पारित यायेत सरकार लालायित जुयाच्वंगु दु । उकिं थःगु तुतिइ थःम्हेसियां पां पालेगु बाहेक मेगु छुं जुइगु सम्भावना मदु । झीके छु गुलि बजेट दु उकियात हे बांलाक चले यायेगु स्वयेमाःगुलि मेपिनिगु बजेट हयाः वा ग्वाहालि कयाः ज्या यायेगु खँ धइगु गलत खः । गलत ज्याय् झीगु ध्यान वन धाःसा व थें बांमलाःगु मेगु छु जुइफइ ? संसारय् मेगुगु देसय् नं एमसीसी परियोजनां देशयात नोक्सान जूगु यक्वः इतिहास दु । उकिं हे श्रीलंकां एमसीसीयात लित छ्वया हल । अमेरिकाया स्वार्थया लागिं जक तयार यानातःगु थ्व परियोजनां म्हिगः गथे नरसंहारया ज्या याना वंगु खः, आः नं अथे मजुइ गथे धायेगु ?
    संसारयात निगू धु्रबय् ब्वथला स्वयेगु परिपाति थौं विकास जूगु दु । छगू समाजवादी शासन ब्यवस्था व मेगु अमेरिकी साम्राज्यवादया प्रभाव । म्हिगः विश्व युद्ध यानाः बजार कब्जा याइगु थासय् आः युद्ध याये म्वायेक बजार कब्जा यायेगु लागिं ग्वाहालिया लोभ क्यनीगु जूगु दु । छम्ह मिसा हयेत वा छम्ह भाःतपाखें मिसायात फायेत न्हापा बन्दुक क्यनाः ल्याइगु खः । राम व रावण ल्वाथें । आः अथे मखु । ध्यबाया लोभ क्यनाः मिसा मिजं फायेगु, मिसा अपहरण यायेगु व युद्ध याना मखु आर्थिक ग्वाहालिया नामय् अनया प्राकृतिक श्रोत साधन फुक्कं थःगु यायेत स्वइगु न्हूगु लँपू स्वयाच्वंगु दु । अमेरिकी साम्राज्यावादं एमसीसी उकिं हे हयाच्वंगु खः ।