नेताया नांया प्रतिष्ठान भ्रष्टाचारया अखडा

कृष्ण प्रजापति
राजनीतिक आन्दोलनयात निरन्तरता बियेगु झ्वलय् सहादत प्राप्त जूपिं, थीथी इलय् देसय् प्रधानमन्त्री जुया देय्या नेतृत्व याःपिं व राजनीतिक लिसें सामाजिक क्षेत्रय् प्रतिष्ठा कमे यानावंपिनिगु नामय् प्रतिष्ठान सञ्चालन यायेगु चलन दु । गणेशमान सिंह प्रतिष्ठान, बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, तुल्सीलाल प्रतिष्ठान, मनमोहन स्मृति प्रतिष्ठान नापं राष्टिय विभूति शंखधर साख्वाः प्रतिष्ठान थज्याःगु हे छुं दसु खः । आः वयाः सरकारं अज्याःगु राजनीतिक नेताया नामं सञ्चालन यानाच्वंगु गुलिं प्रतिष्ठानयात दँय् लाखौं करोडौं तका अनुदान बियेगु यानाच्वंगु कारणं थ्व प्रतिष्ठान थः जक बदमान जुयाच्वंगु मखु कि प्रतिष्ष्ठानय् जुयाच्वंगु गलत क्रियाकलाप व भ्रष्टाचारया कारणं स्वयम उम्ह प्रतिष्ठित नेताया तकं बदनाम जुयाच्वंगु महसुस जूगु दु । थुकि बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान दक्कलय् न्ह्यःने खने दयाच्वंगु दु ।
    मदुम्ह बीपी कोइरालाया नामं धरानय् नीस्वनातःगु बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानयात सरकारं लखौं करोडौं तका अनुदान बी । उगु अनुदानं अन स्वास्थ्य सामग्री न्यायेगु, चिकित्सकतय्त माःगु तालिम बियेगु, बिरामीतय्त सुलभ ढंगं वासः याकेगु थेंज्याःगु सेवामुलक ज्या यायेमाःगु खः । तर अप्वः धइथें प्रतिष्ठानया पदाधिकारीतय् विदेश भ्रमण यायेगु, मखुगु हिसाव क्यनाः दां नयेगु नापं अनियमितता जूगु स्पष्ट जूगु कारणं बारम्बार हडताल जुइगु प्रतिष्ठानय् बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान न्ह्यःने लानाच्वंगु दु । प्रतिष्ठानय् धर्ना, हडताल व तालावन्दी मजूगु वर्ष हे मदु । छाय्धाःसा अन भ्रष्टाचार जुयाच्वंगु खँ अन ज्या याइपिं स्वास्थ्यकःमि व प्रशासकतय्सं बांलाक स्यू । नै व नसा चूलाये मफुत कि अन ल्वापू जू । सरकार हिला वनेवं प्रतिष्ठानया पदाधिकारी नं हिलीगु कारणं नं थप समस्या जटिल जुजुं वनाच्वंगु दु । प्रतिष्ठानयात सरकारी अखडा थें चले यायेत स्वयाच्वंगु कारणं नं प्रजातन्त्रवादी नेता बीपी कोइराला स्वयम बदनाम जुयाच्वंगु दु । नेपाली कांग्रेसं आः बीपी कोइरालाया प्रतिष्ठा, इज्जत व साहित्यया उन्नति व प्रगतिया लागिं ज्या यायेगु स्वया नं उगु प्रतिष्ठानय् सरकारी बजेट छ्वया गाक्कं दुरुपयोग यायेगु व याकेगु ज्या जकं यानाच्वंगु दु । उकथं जुजु त्रिभुवनया नामं चले यानाच्वंगु त्रिवि, गणेशमान प्रतिष्ठान, मनमोहन स्मृति प्रतिष्ठानय् नं थ्व पह खनेदु ।
    समाज स्वयम सुसंस्कृत मजूतले न अज्याःगु प्रतिष्ठानय् भ्रष्टाचार म्हो जुइ, न सरकारी व गैर सरकारी प्रशासनय् अनियमितता म्हो जुइ । गब्लेतक समाज आमूल परिवर्तन जुयाः स्वार्थी तत्व धइगु समाप्त जुइ फइमखु अन तक भ्रष्टाचारं थाय् कयाच्वनीगु स्वाभाविक खः । लेनिनया शालीक सन् १९९० पाखे सोभियत रुसय् क्वदल । तालिवानया आन्दोलनं बामियान बुद्धया विशाल मूर्ति क्वथल । अथेहे समाज परिवर्तनया इलय् गुलिं देसय् छगू इलय् धस्वाकातःगु सालिकत क्वदःगु इतिहास दु । थौं थज्याःगु कथं भ्रष्टाचार व अनियमितता अप्वया वन धाःसा नेपाली कांग्रेस व  कम्युनिष्ट नेतातय् नामय् सञ्चालन जुयाच्वंगु प्रतिष्ठानत नं धमाधम क्वदलावनी । छगू इलय् ब्यक्तिया नामं स्कुल कलेज सञ्चालन यायेगु परिपातिया अन्त्य यायेमाः धइगु माग जूगु ला झी सकसिनं सिउगु हे खँ जुल । थौं ब्यक्तिया नामं प्रतिष्ठानत चले जुयाच्वंगु इलय् उगु प्रतिष्ठानय् खने दयावःगु भ्रष्टाचारया कारणं बीपी, गणेशमान, मनमोहन वा सुं ब्यक्तिया नामं दर्ता जुयाच्वंगु संस्थान वा प्रतिष्ठानत नं तयेगु गलत सावित जुइगु खनेदु । उकिं भ्रष्टाचार याइगु खःसा छाय् तया तयेगु ?
    त्वाः त्वालय् सामाजिक कार्यकर्तात मिले जुया चले जुयाच्वंगु गुलिं पुस्तकालय, वाचनालय व क्लवतय्गु सञ्चालनय् तकं सरकारी हस्तक्षेप व अन अनुदान बजेटया ब्यवस्था जुइगु कारणं तलब भत्ताया बन्दोबस्त जू । उगु पुस्तकालय सञ्चालन याःगु बापत थः मनूतय्त जागिर बीगु थें जुइवं धाःसा अन दुने गुट उपगूट सिर्जना जुयाः ल्वापू जूगु नं आपालं दसु दु । थ्व फुक्कं शिक्षा, साहित्य, भाषा, समाज व राजनीतिइ महत्वपूूर्ण योगदान याःपिं ब्यक्तितय् नामय् सुरु याःगु संस्था लिपा वनाः चिधंगु चितया स्वार्थी मनूतय् ल्हातय् लाःवनेवं धाःसा अनेक संस्थातय्सं चर्चित ब्यक्तित्वतय्त नं बदनाम यानाच्वंगु दु । हाल साल पत्र पत्रिकाय् पिहां वयाच्वंगु बीपीया आन्तरिक लेखा परिक्षण रिपोर्ट, मिलोमतोय् करोडौंया ठेक्का, ब्यापारीं दयेकल स्पेसिफिकेसन, अयोग्य कम्पनीयात स्वंगू करोडय् ग्लोब्स न्यायेगु ठेक्का, सञ्चित घाता सात अर्व, भ्याटय् भ्याट थप याना ३३ करोड हिनामिना, भ्वँतय् प्रमुखया नां हे छगूं तु हस्ताक्षर फरक, नमूना हे मस्वःसें सवा करोडया किट खरिद, खरिद व भुक्तानीइ रेकर्ड हे गायब थेंज्याःगु नयाँ पत्रिकाय् वःगु खोजमुलक समाचारं नं देसय् गज्याःगु भ्रष्टाचार व अनियमितता जुयाच्वंगु दु धइगु स्पष्ट रुपं क्यनाच्वंगु दु ।
    करोडौं व अर्बौं तका चले यायेदइगु संस्थानया फुक्कं पदाधिकारीत गां, जिल्ला व प्रदेशया सम्भ्रान्त परिवारया मनूत लानाच्वंगु दु । गरिब, दुःखी व लक्षित समुदायं अज्याःगु प्रतिष्ठानं उचित ग्वाहालि काये खनाच्वंगु मदुनि । नेपाली समाज वर्ग व जातय् विभक्त जुयाच्वंगु कारणं थ्व समस्या म्हिगः गथे खः, थौं नं अथेहे धस्वानाच्वंगु खः । अथे जुया नं ब्यक्तिया नामं प्रतिष्ठान सञ्चालन यायेगु बन्द यायेमाः । समाजय् तःधंगु योगदान याना वंपिं भिंपिं ब्यक्तितय्त बदनाम यायेगु सरकारी बजेट दुरुपयोग यायेगु ज्या अज्याःगु प्रतिष्ठानं यानाच्वंगु खनेदु । उकिं नं थौं मखुसां कन्हय् समाज परिवर्तन यायेमाःगु अभिभारा न्हूगु पुस्ताया ल्हातय् वइगु कारणं समाजया भिंगु चिजयात नालेगु व मभिंगु चीजयात त्वतेगु दक्कलय् बांलाःगु काइदा खः । थौं बीपी प्रतिष्ठानया भ्रष्टाचारया कारणं नेपाली कांग्रेस बदनाम जुयाच्वंगु दु । मनमोहन स्मृति प्रतिष्ठानया नामं एमाले बदनाम जुयाच्वंगु अवस्था दु । उकिं नं भ्रष्टाचारयात पनेगु व समाजयात उन्नत यायेगु मू ज्याय् न्ह्यचिले फत धाःसा जक झी थः सभ्य व सुसंस्कृत जुइफइ ।
    समाज विकासया लागिं थःगु ब्यक्तिगत सम्पत्ति तकं राज्यया मनूतय् त्यासा पुलाः न्ह्यथने बहःगु ज्या यानावंम्ह शंखधर साख्वाःया नामं आः नकतिनि जक नीस्वंगु राष्टिय विभूति शंखधर साख्वाः प्रतिष्ठानयात नं राज्यं राजनीतिक नेताया नामं बिउगु बजेट सरह हे गाक्कं बजेट बिये फयेके माःगु खः । साहित्य व कलाया लागिं थःगु अमूल्य जीवन पानावंपिं लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, हृदयचन्द्रसिंह प्रधान, चित्तधर हृदय, रामशेखर नकःमि थेंज्याःपिं अमर ब्यक्तित्वतय्गु नामय् नीस्वनातःगु थीथी प्रतिष्ठान व पुस्तकालयया लागिं नं सरकारं नुगः क्वसायेक ग्वाहालि यायेमाःगु खनेदु ।