भक्तपुरका एकजना अदभुत बालक जसले सात वर्षको सानो उमेरमै ..........

भक्तपुर । सात वर्षको कलिलो उमेरमै विश्वका देशहरू, तिनका राष्ट्रिय झण्डा, भौगोलिक अवस्थिति र महादेशबारे असाधारण ज्ञान हासिल गरेका भक्तपुरका एक बालकले आफ्नो अद्भुत स्मरणशक्ति र सिक्ने क्षमताले सबैलाई आश्चर्यचकित बनाएका छन् । विश्वको नक्सा हेरेर देशहरू पहिचान गर्न सक्ने मात्र होइन, उनले देशका नाम अंग्रेजी वर्णानुक्रम अनुसार भन्न र उक्त क्रममा कुनै देशको स्थानसमेत ठ्याक्कै बताउन सक्छन् । विश्वका देशहरूको नामको हिज्जे मिलाउने, तिनका राष्ट्रिय झण्डा चिन्न तथा कुन देश कुन महादेशमा पर्छ भन्ने जानकारी दिन सक्ने उनको क्षमता साँच्चिकै प्रशंसनीय छ ।
सामान्यतया सात वर्षको उमेर बालबालिकाका लागि खेल्दै, रमाउँदै र नयाँ कुरा सिक्दै हुर्किने समय हो । यस उमेरमा बालबालिकाले आफ्नो वरपरको वातावरण, परिवार, विद्यालय र साथीभाइबाट विभिन्न कुरा सिकिरहेका हुन्छन् । तर, भक्तपुर नगरपालिका वडा नं ९ कमलविनायक जिल्ला अदालत भक्तपुर नजिकै घर भएका यी बालकले भने विश्वको भूगोलसँग सम्बन्धित यति धेरै जानकारी ग्रहण गरेर त्यसलाई व्यवस्थित रूपमा स्मरण गर्न सक्ने क्षमता प्रदर्शन गरेका छन् ।
२०७६ साल साउन ५ गते जन्मेका प्रवन बाला भर्खर सात वर्षका भए । पिता रमेश बाला र माता बीना श्रेष्ठको दोश्रो सन्तानको रुपमा प्रनबको जन्म भएको हो । उनकी एक दिदी छिन् । प्रनव ख्वप्रिंग इगलिश स्कुल च्याम्हासिंह भक्तपुरमा कक्षा ३ मा अध्ययरत छन् ।
उनको विशेषता देशका नाम कण्ठ गर्नुमा मात्र सीमित छैन । विश्वको नक्सामा देशको अवस्थिति हेरेर पहिचान गर्नु, राष्ट्रिय झण्डाका आधारमा देश छुट्याउनु र देशलाई सम्बन्धित महादेशसँग जोडेर जानकारी दिनुजस्ता फरक–फरक सीप उनले एकैसाथ प्रदर्शन गर्न सक्छन् । यसले उनको रुचि, एकाग्रता र जानकारी सम्झने क्षमताको रोचक झलक प्रस्तुत गर्छ ।
अझ रोचक पक्ष के छ भने उनले आफूले सिकेका जानकारीलाई वर्णानुक्रमसँग जोडेर पनि प्रस्तुत गर्न सक्छन् । कुनै देशको नाम अंग्रेजी वर्णानुक्रममा कहाँ पर्छ भन्ने कुरा बताउन सक्नुले उनलाई देशका नाम मात्र याद नभई ती नामलाई एउटा निश्चित क्रममा व्यवस्थित गर्ने अभ्याससमेत रहेको देखाउँछ ।
बालबालिकाको सिकाइ क्षमता र रुचि व्यक्ति अनुसार फरक हुन्छ । कसैलाई चित्र बनाउन, कसैलाई संगीतमा रमाउन, कसैलाई गणितीय समस्या समाधान गर्न त कसैलाई खेलकुदमा विशेष रुचि हुन्छ । त्यस्तै, यी बालकको रुचि विश्वको नक्सा, देशहरूको नाम, झण्डा र भूगोलसँग सम्बन्धित जानकारीमा देखिएको छ । आफ्नो रुचिको विषयमा यति सानो उमेरमै गहिरो जानकारी हासिल गर्नु उनको विशेष उपलब्धि हो ।
पढाइमा राम्रो हुनुका साथै खेलकुद तथा विभिन्न खेलमा समेत उत्तिकै राम्रो क्षमता देखाउन सक्नु उनको अर्को सकारात्मक पक्ष हो । बालककी आमा वीना श्रेष्ठले पढाईमा पनि छोरा तिखो रहेको बताइन् । एक कक्षाबाट सिधै तीन कक्षामा जम्प गराएका थियौं, उनले भनिन्, तर पनि बाबुको पढाई एकदम राम्रो छ । यसले उनको रुचि एउटा विषयमा मात्र सीमित नरहेको देखाउँछ । अध्ययन र खेल दुवैमा रुचि राख्ने बालबालिकालाई आफ्नो क्षमताअनुसार अघि बढ्ने वातावरण उपलब्ध गराउनु अभिभावक, शिक्षक र विद्यालयको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो ।
पिता रमेश बाला छोराको यो प्रतिभा आफूले केही महिना अगाडि मात्रै थाहा पाएको बताउँंछन् । असारमा मात्रै यो बाबुको यो प्रतिभा चाल पाएको थिएँ, उनले भने, त्यसपछि मैले टेष्ट पनि गरे, सवै टेष्टमा उनी उतिकै पर्फेक्ट छन् । उनको भौगोलिक विज्ञताप्रति आफू पनि त्यसपछि अच्चमित हुँंदै आएको उनले सुनाए । उनका अनुसार बाबु सानो बेलादेखि यो भौगोलिक अध्ययनमा विशेष रुचि राख्छन् । आफै बडो रुचिपूर्वक यस विषयमा अध्ययन गर्छन् । मोवाइल चलाउँदा पनि यही विषयमा उनी सुन्छन्, हेर्छछन्, पढ्छन् ।
बालबालिकाले सानै उमेरमा हासिल गर्ने ज्ञानलाई केवल परीक्षामा प्राप्त गर्ने अङ्क वा विद्यालयको नतिजासँग मात्र तुलना गर्नु उचित हुँदैन । उनीहरूले नयाँ कुरा कसरी सिक्छन्, आफ्नो रुचिलाई कसरी विकास गर्छन् र सिकेको जानकारीलाई कसरी प्रयोग गर्छन् भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । यस्ता प्रतिभालाई पहिचान गरेर थप सिक्ने अवसर दिन सके उनीहरूको ज्ञान र सीपलाई अझ विस्तार गर्न सकिन्छ ।
यसका लागि विश्वको नक्सा, शैक्षिक खेल, देश र झण्डासम्बन्धी सामग्री, पुस्तक तथा अन्तरक्रियात्मक सिकाइका माध्यम उपयोगी हुन सक्छन् । बालकको उमेर र रुचिअनुसार सिकाइलाई रमाइलो बनाउँदै लैजान सके ज्ञान हासिल गर्ने प्रक्रिया बोझ नभई उत्साहजनक अनुभव बन्न सक्छ ।
सात वर्षको उमेरमै यति धेरै जानकारी ग्रहण गर्ने, त्यसलाई व्यवस्थित गर्ने र आवश्यक पर्दा स्मरण गरेर प्रस्तुत गर्न सक्ने क्षमता साँच्चिकै आकर्षक छ । उनको प्रतिभा हेर्दा बालबालिकाको जिज्ञासालाई प्रोत्साहन गर्नु र उनीहरूलाई आफूलाई मन पर्ने विषयमा अघि बढ्न दिनु कति आवश्यक छ भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ ।
विश्वका देश, राष्ट्रिय झण्डा, महादेश र भौगोलिक अवस्थिति पहिचान गर्ने उनको क्षमता सात वर्षको उमेरमा हासिल गरेको उल्लेखनीय उपलब्धि हो । पढाइसँगै खेलकुदमा समेत राम्रो प्रदर्शन गर्ने यी बालकको प्रतिभालाई उचित मार्गदर्शन, निरन्तर अभ्यास र प्रोत्साहनले थप निखार्न सक्ने सम्भावना छ । सानो उमेरमै यति धेरै कुरा सिक्न र सम्झन सक्ने बालकको प्रतिभा वास्तवमै प्रेरणादायी छ ।